१९ औं जिल्ला परिषद् बाट स्वीकृत/अनुमोदित निर्णयहरु
निर्णय नं १. नीति, बजेट तथा कार्यक्रम स्वीकृत सम्बन्धमा आ.व.२०६६।६७ मा यस जिल्लामा सञ्चालनका लागि यस परिषद् बैठक समक्ष प्रस्तुत जिल्ला विकास नीति, बजेट तथा कार्यक्रमहरु पारित गरियो ।
निर्णय नं.२. निर्णय तथा खर्च अनुमोदन सम्बन्धमा १८ औं जिल्ला परिषद्को बैठक पछि हालसम्म जिल्ला विकास समितिले विभिन्न मितिमा बसेको वैठकले गरेका निर्णयहरु र सो निर्णय अनुसार कार्यालयले गरेका काम कार्यवाहि र आयव्ययहरु अनुमोदन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.३. जाँचपास फरफारक सम्बन्धमा जिल्लामा सञ्चालित योजना तथा कार्यक्रमहरुको जिल्ला विकास समितिको कार्यालयवाट सम्पन्न जाँचपास तथा फरफारक सम्बन्धी अनुमोदन प्रस्ताव पेश भई छलफल हुँदा अनुमोदन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.४. अधिकार प्रत्यायोजन जिल्ला परिषद्को बैठक नबसेको समयमा जिल्ला परिषद् बैठकले अनुमोदन गर्नु पर्ने भनि व्यवस्था भएका कार्यहरु गर्न जिविस बोर्डलाई अधिकार प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो । ४.१ स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन, २०५५ को दफा १८८ -१) -ञ) मा व्यवस्था भए अनुसार आगामि जिल्ला परिषद् हुनु भन्दा अघि जिल्ला परिषद् बाट हुनु पर्ने कामहरु गर्न जिल्ला विकास समितिलाई अधिकार प्रत्योजन गर्ने निर्णय गरियो । ४.२ जिल्ला विकास समितिलाई नेपाल सरकारवाट शर्सत तथा निशर्त प्राप्त हुने अनुदानलाई बांडफांड गर्ने अधिकार तथा यस जिल्ला विकास योजनामा स्वीकृत रकममा हेरफेर भएवाट बजेट संशोधन तथा परिमार्जन गर्ने अधिकार जि.वि.स. बोर्डलाई प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो । ४.३ जिल्लामा सञ्चालन हुने विकास गतिविधीहरुलाई सहज र प्रभावकारी रुपमा सञ्चालन गर्न, दैनिक रुपमा कार्यालयबाट जनतालाई उपलव्ध गराउने सेवा सुविधालाई अझ व्यवस्थित तथा प्रभावकारी रुपमा प्रदान गर्ने प्रयोजनका लागि आवश्यक पर्ने बिनियम, कार्यविधी, निर्देशिका, तालिम तथा अन्य कार्यक्रम सञ्चालन नम्सहरु बनाउने सम्बन्धी बिनियम संशोधन, परिमार्जन गर्न जिल्ला परिषद्मा निहित रहेको अधिकार जिल्ला विकास समितिलाई प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.५ जि.वि.स. बोर्डवाट गठित समितिहरु अनुमोदन सम्बन्धमाः- जिल्ला विकास समितिको बोर्ड बैठकहरुको विभिन्न मितिहरुद्वारा गठन भएका विभिन्न समितिहरुलाई अनुमोदन गर्ने निर्णय गरियो । · जिल्ला पर्यटन विकास समिति · जिल्ला उर्जा तथा वातावरण समन्वय समिति
निर्णय नं.६ लेखा परीक्षण प्रतिवेदन सम्बन्धमाः लेखा समितिको प्रतिवदेनले औल्याईएका विषयहरुमा आवश्यक सुधार गरी कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.७ निर्देशिका तथा कार्यविधिहरु अनुमोदन गर्ने ७.१ जिल्ला विकास समितिले तयार पारि बोर्ड बैठकबाट स्वीकृतिका लागि प्रस्तुत देहाय बमोजिमका निर्देशिका तथा कार्यविधिहरुलाई स्वीकृति दिने निर्णय गरियो । · जिल्लाको उर्जा विकास तथा वातावरण संरक्षण कार्यक्रम संचालन निर्देशिका २०६५
निर्णय नं.८.आन्तरिक कर राजस्वका दर सम्बन्धमाः क) आ.ब. २०६५/६६ को लागि जिल्ला विकास समितिको आन्तरिक कर राजश्व परिचालन सम्बन्धमा राजश्व परामर्श समितिको शिफारिस अनुसार स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन २०५६ को दफा २१५, २१६, २१७ र २१८ तथा स्थानीय स्वायत्त शासन नियमावलीको नियम २०७, २०८, २०९ र २१० बमोजिम निम्नानुसार कर दस्तुर, सेवा शुल्क लिने जि.वि.स.को निर्णय र्समर्थन गरियो ।
निर्णय नं.९. पदपूर्ति व्यवस्था सम्बन्धमाः पदपूर्ति समितिका अध्यक्षबाट प्रस्तुत जिल्ला विकास समितिको कार्यालयको प्रशासन अनुदान,आ.ले.प.तथा जि.वि.स. कोषमा गत बिगत बर्षमा स्वीकृत भई हालसम्म कायम रहेका तपसिल बमोजिमको दरबन्दी बिवरण यस परिषद् वैठकमा पेश भई दरबन्दी पुनरावलोकन गरियो । यस जिल्ला विकास समितिमा पदपूर्ति सम्बन्धी बिनियम नभएकाले उक्त बिनियम तर्जूमा गरी कार्यान्वयन गर्न परिषद्मा निहित अधिकार जिल्ला विकास समितिलाइ प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.१०.बेरुजु संपरीक्षण सम्बन्धमाः यस परिषदमा आ.व.०६४।०६५ केन्द्रिय कार्यक्रम तथा कोषको अन्तिम लेखापरिक्षण प्रतिबेदन प्रस्तुत भयो र सो सम्बन्धमा निम्न अनुसार बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागलाई अनुरोध गर्ने र बाकी बेरुजुको हकमा प्रमाण जुटाइ नियमित गर्नेमा सोहि अनुसार गर्न र असूल गर्नेको हकमा असूल गर्ने कार्यबाही अघि बढाउन निर्देशन दिने निर्णय गरियो ।
बेरुजु फछ्र्यौट प्रस्ताव
जि.वि.स.कोष कार्यक्रम -२०६४/०६५) १) बे.द.नं.२.४ मा हाड, सिंग, खुर तथा कबाडी ठेकेदारहरु मोहन कुमार कार्की र सिद्धान्त बलको ठेक्का तोड्दा रु २३७५०० धरौटी जफत नगरेको सम्बन्धमा ठेक्का तोड्ने निर्णय गर्दा धरोटी जफत गर्ने भन्ने नभएकोले धरौटी जफत नगरिएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
२) बे.द.नं. २.९ मा डोजर व्यवस्थापन प्रभाबकारी नभइ डोजर आइडियल बसेको १७१ घण्टाको प्रति घण्टा रु ३०० को दरले रु ५१३०० नोक्सानी भएको सम्बन्धमा डोजर पुरानो भइ बिग्रिरहने हुँदा आइडियल बस्न गएकोले सो रकम नियमित गरी उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ३) बे.द.नं. ३.३ मा गृहणी शिक्षा कार्यक्रम अन्तर्गत भुक्तानी गरेको रु ५३०४० को पुस्तकहरु हस्तान्तरण गरेको हस्तान्तरण फारम पेश भएकोले उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ४) बे.द.नं. ३.१० मा जलाधार संरक्षण कार्यक्रम संचालन गर्न भुसंरक्षण कार्यालयसँग साझेदारी कार्य गर्दा बढि खर्च गरेको रु २१८८१ को सम्बन्धमा उक्त खर्च रकम कुनै हिनामिना नभइ संरक्षण कार्यमा खर्च गरिएको उक्त रकम नियमित गरि उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ५) बे.द.नं. ३.१२ मा उपभोक्ता समितिले डोजर मर्मत गरेको रकम रु४२१०९ भुक्तानी गरेको सम्बन्धमा डोजर लगि निर्माण कार्य गराउँदा डोजर विग्रि समितिलेनै मर्मत गराएको प्राविधिक प्रतिबेदनको आधारमा भुक्तानी गरिएको र सो रकम हिनामिना नभएकोले उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ६) बे.द.नं. ६.४ कन्टिन्जेन्सी शिर्षमा बाँकी रहेको रकम रु २६४२८।७९ फि्रज गराउनु पर्नेमा नगरेको सम्बन्धमा कन्टिन्जेन्सीमा फि्रज हुने शिर्षको तुलनामा कोष तर्फो कार्यक्रमबाट ९० प्रतिशत भन्दा बढि रकम आउने हुनाले उक्त रकम फि्रज नगरिएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ७) बे.द.नं. १३.३ मा सिलाइ मेशिन खरिद गरी कार्यक्रम संचालन गरेकोमा सम्बन्धीतलाई मेशिन बुझाएको भरपाइ पेश नभएको रु ३०००० सम्बन्धमा समुदायलेनै मेशिन खरिद गरी कार्यक्रम संचालन गरि मेशिन पनि समुदायलाईनै बुझाएको हँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
केन्द्रिय कार्यक्रम - २०६४।०६५ ) १) बे.द.नं.१.४ मा सडक सर्भे कार्य गर्न खर्च लेखेको रु ३००००० सो कार्य गर्न सकिन्छ भन्ने कार्यालयले अनुमान गरि कार्य गर्न आदेश दिइ कार्य सम्पन्न गरि आबश्यक प्रतिबेदनहरु पनि समयमानै प्राप्त भएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । २) बे.द.नं. ३.३ मा सडक मर्मत संभार कोषको खर्च नभइ वाकी रहेको रकम रु १७०००० फि्र्ज नगरि जिम्मेबारी सारेको सम्बन्धमा उक्त रकम सम्बन्धीत योजनाको लागिनै जिम्मेबारी सारेको र सोहि योजनामा खर्च गरि कार्य सम्पन्न गरेको सरकारी हिनामिना समेत नभएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११ .केन्द्रमा प्रस्ताबित योजना तथा कार्यक्रम सम्बन्धमा इलाकास्तरीय योजना तर्जुमा गोष्ठीहरुबाट माग तथा प्राथमिकिकरण भै आएका र जिल्लामा उपलव्ध साधन स्रोत तथा क्षमताले नभ्याउने देहायका योजना, कार्यक्रम तथा बिषयहरु केन्द्रिय स्तरीय कार्यक्रममा समावेश गरी आगामी आ.व.मा सञ्चालनमा ल्याउन राष्ट्रिय योजना आयोग, मन्त्रालय र सम्बन्धित निकायहरुमा अनुरोध गरी पठाउने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.१ रजैया दर्दराको झोलुङ्गे पुल निर्माण सम्वन्धमा हांडिखोला गाविस वडा नं. ८ दर्दरा र मनहरी गाविस वडा नं. ८ रजैया विचको राप्ती नदीमाथि झोलुङ्गे पुलको विस्तृत र्सर्भे तथा डिजाईन भैसकेर पनि हालसम्म बन्न नसक्दा बर्षोनी राप्ती नदीमा आउने बाढीले ठूलो मात्रामा धन जनको नोक्सानी गर्दै आएको र पुल निर्माणको लागि स्थानीय समुदायवाट रकम समेत संकल गरीसकेको तथा धेरै पटक विभिन्न किसिमका आन्दोलन र विवाद भै उक्त स्थानमा पुल निर्माणको लागी केन्द्रीय योजनामा समावेश गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग, स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.२ पर्यटन विकास पूर्वाधार निर्माण सम्बन्धमा प्राकृतिक तथा सास्कृतिक सम्पदाको दृष्टिले अत्यन्तै धनी रहेको मकवानपुर जिल्लामा उपलव्ध प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरुको समुचित उपयोगबाट आन्तरिक तथा वाहृय पर्यटकलाई आकर्षित गरी जिल्लावासीको समग्र आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा पर्यटन क्षेत्रको पनि योगदान पुर्याउन ग्रामीण पर्यटकीय क्षेत्रहरुको योजनाबद्घ ढंगले विकास गर्नका लागि २० वर्षो ग्रामीण पर्यटन क्षेत्र विकास गुरुयोजना र ३ वर्षो आवधिक योजना तर्जूमा भई पर्यटन विकास समिति समेत गठन भई सकेको र्सर्न्दभमा गुरु योजनाले पहिचान गरेको स्थानहरुमा पर्यटन विकासको लागी आवश्यक वजेट व्यवस्थाको लागी तथा नागरिक उड्यन मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.३ वन विज्ञान अध्ययन संस्थान हेटौडामा स्नातोकोत्तर तहको कक्षा संचालन सम्वन्धमा यस जिल्लामा संचालनमा रहेको वन विज्ञान अध्ययन संस्थान हेटौडामा हाल स्नातक तह सम्म मात्र संचालन भई रहेकोमा आगामी आर्थिक वर्षदेखि स्नातोकोत्तर कक्षा संचालन गर्न जि.वि.स.मकवानपुर समेत प्रतिवध्द रहेको हुदा स्नातकोत्तर कक्षा संचालन स्वीकृतीको लागी शिक्षा तथा खेलकूद मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं. ११.४ संग्राहालय व्यवस्थापन सम्वन्धमा वन विज्ञान अध्ययन संस्थानको क्षेत्राधिकार भित्र रहेको दक्षिण एशियाकै एक मात्र संग्रालयको रुपमा स्थापीत संग्राहालय उचित व्यवस्थापन र संरक्षण गरी सम्पदा संरक्षणमा सुचिकृत गर्न वन तथा भू-संरक्षण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं ११.५ ऐतिहासिक साँस्कृतिक सम्पदा संरक्षण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाका ऐतिहासिक सांस्कृतिक धरोहरका रुपमा रहेका मकवानपुर र चिसापानी जस्ता गढीहरुको ऐतिहासिक पुरातात्विक महत्वको संरक्षण हुनेगरी गुरुयोजना निर्माण गरी केन्द्रीयस्तरबाट आवश्यक कार्यक्रम तथा वजेट व्यवस्था गर्न संस्कृति तथा राज्य पुर्नसंरचना मन्त्रालय तथा पुरातत्व बिभाग समेतमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.६ चुरे शिवालिक क्षेत्र संरक्षण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लामा रहेको चुरे तथा शिवालिक क्षेत्रमा दिनानुदिन वन जंगलको फडानीको कारण भूक्षयको तीब्र बृद्धि तथा चुरे शिवालिक क्षेत्रको भौगोलिक वातावरणीय अवस्था तथा जैविक विविधतामा ज्यादै ठूलो ह्रास आई सो क्षेत्र क्रमशः मरुभूमिकरण हुँदै गएको र नदी नालामा वर्षायाममा आएको बाढी पहिरोको कारण हजारौ बिघा खेतीयोग्य भूमि तथा बस्तीहरुमा नदीद्वारा तीब्र रुपमा कटान भइरहेको र नदी तथा खहरे खोलाहरुको सतह ज्यादै उठ्नगई प्राकृतिक चुरेक्षेत्रको अवस्था अत्यन्तै संवेदनशील एवं नाजुक बन्दै गएको हुँदा सो चुरे शिवालिक क्षेत्रको वातावरणीय संरक्षणका लागि जिल्ला विकास समितिबाट चुरे शिवालिक संरक्षण कोषको व्यवस्था गरी त्यसतर्फअग्रसर रहेतापनि स्थानीय प्रयासबाट मात्र सो क्षेत्रको संरक्षण सम्भव नहुने हुँदा संरक्षण सम्बन्धी एकीकृत आवधिक योजनाको निर्माण गर्न बिस्तृत अध्ययन र्सर्भेक्षण लागि एवं बिभिन्न संरक्षण तथा विकास सम्बन्धी योजना सञ्चालन गर्न आवश्यक वजेटको व्यवस्थाको लागि जलस्रोत मन्त्रालय, बन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.७ कुलेखानी जलाधार क्षेत्र संरक्षण सम्बन्धमा कुलेखानी क्षेत्रको माथिल्लो तटिय जलाधार संरक्षणका लागि गत आ.व.हरुमा केही काम भएको तर सो कार्य अधुरो रहन गएको कारण कुलेखानीको माथिल्लो तटिय क्षेत्रमा भूक्षय हुन गई बगेको ढुँगा माटो आदिबार्टर् इन्द्रसरोबर पुरिने क्रम बढेकाले मानव निर्मित अत्यन्त महत्वपूर्ण कुलेखानी जलासयको तत्कालै संरक्षण सम्बन्धी कार्यक्रम राख्नु अति जरुरी भएकाले सो क्षेत्रको भू तथा जलाधार संरक्षणका लागि एकिकृत प्याकेज कार्यक्रम बनाई कार्यान्वयनमा ल्याउन वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय, जलस्रोत मन्त्रालय समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.८ नदी नियन्त्रण तथा प्रकोप व्यवस्थापन सम्बन्धमा बाढी, पैह्रो, भूक्षय तथा जल उत्पन्न प्रकोपका दृष्टिले नेपालकै दोस्रो जोखिमयुक्त भौगोलिक स्थितिमा रहेको मकवानपुर जिल्लाको ९३ प्रतिशत भन्दा बढी भू-भाग संवेदनशील क्षेत्रको रुपमा रहेकोछ । उत्तरतर्फो महाभारत र दक्षिणतर्फो चुरे शिवालिकमा हुने भूक्षयको कारण प्रत्येक बर्षायाममा आउने बाढीले लाखौंको धनजनको नोक्सान पुर्याउने गरेको छ । प्रकोपका हिसावले मकवानपुर जिल्लाका मुख्यत राप्ती, मनहरी, बकैया र बागमती, सामरी -आमभञ्ज्यांग) तथा कर्रा खोला र लोथर नदीले नदी किनारका जमीन कटान गरी मानववस्तीका साथै उर्वर जमीनमा समेत अत्यधिक क्षति पुर्याएकोले उक्त नदी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य गर्नुपर्ने सो कार्य जिल्ला विकास समितिको सीमित साधनस्रोतले नभ्याउने भएकाले आवश्यक गुरुयोजना तयार गरी केन्द्रीय स्तरको कार्यक्रममा समाबेश गरी उक्त जलाधार क्षेत्रको संरक्षण र उक्त राप्ती, मनहरी, बकैया र बागमती, सामरी र कर्राखोला नदी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य प्राथमिकतामा राखी योजनाबद्ध रुपमा सञ्चालन गर्न जलश्रोत मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.९ छतिवन बकैया नदी नियन्त्रण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्ला बाढी, पैह्रो, भूक्षय तथा जल उत्पन्न प्रकोपका दृष्टिले नेपालकै दोस्रो जोखिमयुक्त भौगोलिक स्थितिमा रहेको छ । यस जिल्लाको ९३ प्रतिशत भन्दा बढी भू-भाग संवेदनशील क्षेत्रको रुपमा रहेकोछ । उत्तरतर्फो महाभारत र दक्षिणतर्फो चुरे शिवालिकमा हुने भूक्षयको कारण प्रत्येक बर्षायाममा आउने बाढीले लाखौंको धनजनको नोक्सान पुर्याउदै आएको छ । प्रकोपका हिसावले मकवानपुर जिल्लाको मुख्यत : राप्ती, मनहरी, बकैया र बागमती, सामरी -आमभञ्ज्यांग) तथा कर्रा खोला र लोथर नदीले नदी किनारका जमीन कटान गरी मानववस्तीका साथै उर्वर जमीनमा समेत अत्यधिक क्षति पुर्याउदै आएको छ । गाविसका नदी तथा खहरेहरुमा नदी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य गर्न जिल्ला विकास समितिको सीमित साधनस्रोतले नभ्याउने भएकाले आवश्यक गुरुयोजना तयार गरी केन्द्रीय स्तरको कार्यक्रममा समाबेश गरी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य प्राथमिकतामा राखी योजनाबद्ध रुपमा सञ्चालन गर्न जलश्रोत मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
छतिवन गाविस वडा नं.१,२,३,४,६,८ र ९ वडाहरु
फापरवारी गाविस वडा नं. ६ र ७
सरिखेत गाविस वडा नं.२ पलासे
आग्रा गाविसको फेदी गाउ
कांकडा गा.वि.स.को देविटार
राक्सीराङ्गको बोटबारी
आमभन्ज्याङ्ग वडा ३, ७
सुकौरा वडा नं. ७,२
मकवानपुरगढी वडा नं. ३,४
कर्रा खोला नदि नियन्त्रण हेनाप वडा नं. ४
निर्णय नं. ११.१० थानकोट- चित्लाङ्ग -मार्खु-भिमफेदी-भैसे -गणेशमान मार्ग) सडकको स्तरबृद्धि गर्ने सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र जैविक बिविधता तथा पर्यटन विकासको लागि अधिक सम्भावना बोकेको क्षेत्र भएको र सो क्षेत्रलाई काठमाण्डौ संग जोड्ने छोटो दूरीको थानकोट(चित्लाङ्ग-मार्खु-भिमफेदी-भैसे हुदै हेटौडा जोड्ने सडक -गणेशमान मार्ग) को अवस्था ज्यादै दयनीय भएको कारणबाट हाल बनेको कच्ची सडकमा व्यवसायीक रुपमा यातायात सेवा सञ्चालनमा ल्याउन कठिनाई भएकोले सो क्षेत्रको पर्यटन विकास तथा स्थानीय यातायात सेवामा सुगमता ल्याउन उक्त सडक कालोपत्रे गर्नुपर्ने भएको तर सो कार्य स्थानीय निकायको साधन स्रोतबाट सम्भव नभएकाले आगामी आ.व.मा आवश्यक वजेटको व्यवस्था गरी उक्त सडक कालोपत्रे गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.११ स्थानीय स्तरका सडक पुल कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने सम्बन्धमा JICA को सहयोगमा सञ्चालन हुने स्थानीय स्तरका सामुदायिक सडक पुल Community Bridge निर्माण गर्ने कार्यक्रम मकवानपुर जिल्लामा पनि आगामी आ.व. देखि सञ्चालनमा ल्याउन स्थानीय विकास मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१२ बेली बृज निर्माण सम्बन्धमा वर्षयाममा मनहरी खोलामा आउने बाढी तथा पानीको सतह बढने भएको कारण स्थानीय विद्यालयमा पठन पाठनका लागि विद्यार्थीहरु खोला तरी विद्यालयमा जान ज्यादै जोखिम भएको र स्थानीय जनतालाई समेत आवात जावत गर्न ज्यादै असुविधा भएकोले विद्यार्थी तथा स्थानीय जनताको आवागमनको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दा चुनिया नामटार कालिकाटार सडकको मनहरी खोलामा बेलिब्रिज पुल निर्माण गनुपर्ने भएको सो कार्य स्थानीय श्रोतबाट गर्न सकिने अवस्था नहुँदा उक्त स्थानमा बेलिबृज निर्माण गरिदिन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१३ कुलेखानी सिस्नेरी छैमले दक्षिणकाली सडक सम्बन्धमा कुलेखानी सिस्नेरी छैमले दक्षिणकाली सडक जिल्ला विकास समिति र स्थानीय जनताको सामुहिक प्रयासमा ट्रयाक खोल्ने अर्थात कच्ची सडक निर्माण कार्य पुरा भएको । सो सडकमा हाल गुड्ने यातायातका साधनको चाप समेतलाई बिचार गर्दा अव सो सडकको स्तरबृद्धि गर्नु पर्ने भएकोले सो कार्यका लागि जि.वि.स.को आन्तरिक श्रोतबाट नभ्याउने भएकाले चालु आर्थिक वर्षा जनसहभागितमा आधारीत विकास कार्यक्रम अर्न्तगत स्थानीय विकास मन्त्रालयवाट क्षेत्रिय स्तरको सडकको रुपमा पहिचान गरी रकम समेत विनियोजन भएको र्सर्न्दभमा सो कार्यक्रमलाई यथावत रुपमा आगामी आ.व.मा समेत समावेश गरीदिनहुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रलाय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१४ काठमाण्डौ जोड्ने महालक्ष्मी दोभान चखेल देउराली मातातीर्थ सडक सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने मकवानपुर जिल्लालाई काठमाण्डौ मातातीर्थसंग जोड्ने महलक्ष्मी दोभान चखेल देराली सडक अत्यन्तै छोटो दूरीको सडक भएको र सो सडकको ट्याक खोल्ने कार्य जि.वि.स. तथा स्थानीय जन सहभागितामा सम्पन्न भई सकेको अब सो सडकमा स्तर बृद्धि गरी बाह्रै महिना मोटर चल्ने बनाउन अति आवश्यक भएको । सो कार्यका लागि स्थानीय साधन श्रोतबाट मात्र सम्भव नभएकाले सो सडकको स्तरबृद्धि गर्ने कार्यक्रमका लागि आवश्यक वजेट व्यवस्थाका लागि स्थानीय विकास मन्त्रालय एवं भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१५ सुरुङ्ग मार्ग निर्माण सम्बन्धमा काठमाडौं उपत्यकालाई तर्राईको प्रमुख व्यापारिक नाका वीरगञ्जसंग जोड्ने छोटो दूरीको वैकल्पिक मार्गको खोजीमा भएका संभाव्यताहरुमा मकवानपुर जिल्लाको भीमफेदीबाट भिमफेदी कुलेखानी कलंकी (कुलेखानी ) सुरुङ्ग निर्माण गरी बन्ने दु्रतमार्ग सबैभन्दा उपयुक्त देखिएकोले सो को विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन तयार गरी विशेष महत्वका साथ निजी क्षेत्रको समेत सहकार्यमा निर्माण कार्य आरम्भ गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१६ ग्रामीण विद्युतिकरण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाका अधिकांश ग्रामीण क्षेत्रहरुमा ग्रामीण विद्युतिकरण हुन नसकेका र कारण सो क्षेत्रका स्थानीय वासिन्दाहरु विद्युत सेवाबाट बञ्चित भएको हुदा सो क्षेत्रहरुमा वैकल्पीक उर्जा प्रर्वर्द्वनको लागी वैकल्पीक उर्जा विकास कार्यक्रममा आवश्यक वजेट तथा कार्यक्रम राख्न वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय निकायमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१७ कान्ति लोकपथ निर्माण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको पूर्वोत्तर क्षेत्र हुंदै ललितपुर जोड्ने गरी निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको ९२ कि.मि. लामो कान्ति लोकपथको निर्माण कार्य यथाशीघ्र चाँडो सम्पन्न गर्नका लागि जिल्लास्तरबाट प्रयास भैरहेको भएपनि सो सडकको निर्माण कार्य स्थानीय प्रयासबाट मात्र सम्भव नभएकाले केन्द्रबाट आगामी आ.व.मा मकवानपुर जिल्ला अर्न्तगतको सडक खण्डमा स्तरोन्नती गर्न आवश्यक बजेट व्यवस्था हुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१८ सिमात खोला पक्की पुल निर्माण गर्ने सम्बन्धमा विश्व बैंकको सहयोगमा ग्रामीण पहुंच सुधार तथा विकेन्द्रीकरण कार्यक्रम अर्न्तर्गत निर्माण भैरहेको करीब ६५ कि.मि. लामो हटिया-र्राईगाउँ सडक खण्डको सिमात खोलामा पक्की पुल नभएको कारण वर्षयाममा सुचारु रुपमा यातायात संचालन गर्न कठिनाई भएको र यसबाट जिल्लाको पूर्वी भेगमा बसोबास गर्ने जनता प्रत्यक्ष प्रभावित भैरहेका हुँदा उक्त सिमात खोलामा र्सर्भेक्षण गरी पक्की पुल निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१९ राप्ती नदीमा पक्की पुलको निर्माण गर्ने सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको हांडिखोला, पदमपोखरी र मनहरी गाउँ विकास समितिका जनताको कृषि, पशुजन्य उपजका साथै सदरमुकामसम्मको आवागमन सहज बनाउन र वर्षात्को समयमा नदी तर्नुपर्ने नियतिको अन्त्यका लागि बसामाडी गाउँ विकास समितिको तीनताप्के (घट्टेदमार) र पदमपोखरी तल्लो रमनटार (कोत्रा), र मनहरी गाउँ विकास समितिको रजैया र हांडिखोलाको लामिटार जोड्ने गरी राप्ती नदीमा पक्की पुल निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२० ग्रामीण सामुदायिक पूर्वाधार विकास कार्यक्रमको निरन्तरता सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको विपन्न, विकट, प्राकृतिक प्रकोप र खाद्यान्नको अभावले प्रभावित क्षेत्रमा सामुदायिक पूर्वाधार निर्माणको माध्यमद्वारा जनताको आर्थिक-सामाजिक स्थितिमा सुधार ल्याउने उद्देश्यले नेपाल सरकार, संयुक्त राष्ट्रसंघीय विश्व खाद्य कार्यक्रम, जर्मन प्राविधिक सहयोग नियोग (GTZ) समेतको सहयोगमा ग्रामीण सामुदायिक पूर्वाधार विकास कार्यक्रम (RCIW) सञ्चालन हुंदै आईरहेको र सो कार्यक्रमबाट सञ्चालनमा रहेको मनहरी - डाँडाखर्क -डाँडाबास सडक तथा अन्य लघु आयोजनाहरु समेत अधुरो अवस्थामा रहेका हुदाँ ग्रामीण सामुदायिक पूर्वाधार विकास कार्यक्रम (RCIW) लाई आगामी आ.व.मा पनि निरन्तरता दिई बांकी खण्डको सडक निर्माण कार्य पूरा गर्न र कार्यक्रम विस्तारका लागि स्थानीय विकास मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२१ र्राईगाउँ जोड्ने बागमतीमा मोटरेवल सस्पेन्सन बृज निर्माण सम्बन्धमा र्राईगाउँ जोड्ने सडकमा बाग्मती नदीमा मोटरेवल पुल नभएको कारण वर्षा याममा नदीमा पानीको सतह बढ्ने भएको कारण यातायातका साधनहरु तथा मानिसहरु आवात जावत गर्न अत्यन्त कठिनाई भएको कारण सो नदीमा मोटरेवल सस्पेन्सन बृज निर्माण गर्नुपर्ने जरुरी भएको तर सो कार्य स्थानीय प्रयास तथा साधन स्रोतबाट सम्भव नभएको हुदाँ उक्त बागमती खोलामा र्राईगाउँ जोड्ने मोटरेवल सस्पेन्सन बृज निर्माणका लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय एवं स्थानीय विकास मन्त्रालयमा अनुरोध गरी पठाउने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२२ टेलिकम टावर स्थापना सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाका दूर्गम ग्रामीण क्षेत्र भार्ता, कालिकाटार, नामटार, कांकडा, राक्सीरा‹, सरिखेत, खैराङ्ग, डाँडाखर्क र गोगने आदि क्षेत्रमा टेलिकम टावर नभएको कारण सो क्षेत्रका जनताहरु सञ्चार सुविधाबाट बञ्चित रहेकाले सो क्षेत्रका जनतामा समेत सञ्चार सुविधा उपलव्ध गराउन उपयुक्त स्थानमा टेलिकम टावर स्थापना गर्नका लागि नेपाल टलिकम दूरसञ्चार संस्थान केन्द्रिय कार्यालयमा जोडदार रुपमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२३ क्षेत्रीय स्तरको प्राकृतिक स्टेडियम निर्माण सम्बन्धमा पालुङ्ग गा.वि.स.कोर् इन्द्रायणी चौर काठमाण्डौ उपत्यकाबाट नजिक पर्ने र मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने सो स्थान क्षेत्रीय स्तरको प्राकृतिक स्टेडियम निर्माणका लागि उपयुक्त स्थान भई जि.वि.स.वाट समेत वजेट व्यवस्था भएको सो कार्य पुरा गर्नको लागि आवश्यक वजेट व्यवस्था हुन शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२४ पाउडर दुध कारखाना स्थापना सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्ला दुग्ध उत्पादनका दृष्टिले महत्वपूर्ण जिल्ला भएको हुदाँ मकवानपुर जिल्लामा कृषकहरुको दुग्ध व्यवसायलाई सहकारिताको माध्यमबाट व्यवसायीकरण गरी आर्थिक जीवनस्तर माथि उठाउन सकिने सम्भावना रहेकाले कृषकहरुको दुग्ध व्यवसायलाई प्रोत्साहित तथा पर्वद्धन गर्न सहकारिताको माध्यमबाट पाउडर दुध कारखाना स्थापनाका लागि आवश्यक पहल गरिदिन कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२५ मकवानपुरलाई औद्योगिक जिल्ला घोषणा राष्ट्रकै पुरानो औद्योगिक क्षेत्रको रुपमा स्थापित हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्रको विकास गरी समग्र जिल्लावासीको आर्थिक सामाजिक समुन्नतिका लागि जिल्ला विकास समिति र उद्योग बाणिज्य संघबाट मकवानपुरलाई औद्योगिक जिल्ला घोषणा गर्न पहल भैरहेको छ । राष्ट्रिय अर्थ व्यवस्थामा यस जिल्लाको महत्व निरन्तर बढ्दै गैरहेको सर्न्दर्भमा मकवानपुर जिल्लालाई औद्योगिक जिल्ला घोषणा गरी उद्योग व्यापार प्रवर्द्धनमूलक कार्य सञ्चालनको व्यवस्था गरिदिन नेपाल सरकार उद्योग मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२६ रमौली प्रतापपुर वस्ती स्थानान्तरण सम्बन्धमा राप्ती नदी पारी रहेको मनहरी गाविसको वडा नं. ५ र ६ स्थित रमौली प्रतापपुरका करीव ३०० घरधुरी सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने विषयमा पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष कार्यालयबाट कारवाही भैरहेकोमा हाल सम्म सो कार्य हुन नसकेको हुदा यसलाई प्राथमिकताका साथ कार्य योजना बनाई व्यवस्थित रुपमा वस्ती स्थानान्तरण कार्य अघि बढाउन वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय एवं भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.११.२७ शिक्षक दरवन्दी तथा कोटा थप सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लामा विद्यार्थी संख्याको अनुपातमा शिक्षक दरबन्दी न्यून भएबाट शिक्षाको गुणस्तर कायम राखी सबैको लागि शिक्षाको अवसर पुर्याउन कठिनाई परिरहेको हुंदा आगामी आ.व.मा विद्यार्थी अनुपातमा शिक्षक दरवन्दीको व्यवस्था गर्न र राहत कोटा थप गर्न शिक्षा मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२८ जनप्रिय कृषि प्राविधिक शिक्षालय हेटौडामा छात्रावास निर्माण सम्बन्धमा यस भेगको एकमात्र कृषि प्राविधिक विद्यालय हेटौडामा हेटौडा भन्दा बाहिरका विद्यार्थीहरु समेत पढ्न आउने र निजहरुको बसोवास व्यवस्था नहुदाँ महंगो घरभाडा तिरी बस्नुपरेबाट विद्यार्थीहरुलाई ज्यादै मर्कापर्न गएको हुदाँ हेटौडाभन्दा बाहिरका विद्यार्थीहरुलाई आवासीय छात्रावास निर्माण गर्नका लागि आवश्यक वजेट व्यवस्थाका लागि शिक्षा मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२९ बहुप्राविधिक महा विद्यालय स्थापना गर्ने सम्बन्धमा बिभिन्न बिषयहरुमा तालिम दिई दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्न सहयोग गर्ने उद्देश्यले जिल्लामा स्थापना हुने बहु प्राविधिक महाविद्यालयप्रति सम्पूर्ण जिल्लावासीको तर्फाट प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै बहुप्राविधिक महाविद्यालयबाट दक्ष जनशक्ति उत्पादन तथा रोजगारी श्रृजना गर्नमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने भएको हुदाँ मकवानपुरमा बहुप्राविधिक महाविद्यालय यथाश्रि्र स्थापनाका लागि बिशेष पहल हुन शिक्षा मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३० क्षेत्रीय अस्पतालको स्थापना सम्बन्धमा नेपालका अन्य विकास क्षेत्रमा क्षेत्रीय स्तरको अस्पतालको स्थापना भएपनि मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रमा क्षेत्रीय अस्पताल नभएबाट यस क्षेत्रका जनताले क्षेत्रीय अस्पतालबाट प्राप्त गर्ने सेवाबाट बिमुख हुन परेको अवस्थामा मकवानपुर जिल्लाको सदरमुकाम हेटौडामा क्षेत्रीय अस्पताल स्थापना गर्ने निर्णय भएकोमा हालसम्म त्यसका लागि आवश्यक जनशक्ति, यन्त्र उपकरण र भौतिक पूर्वाधार समेतको व्यवस्था नभएको कारण यस क्षेत्रका जनताले आधारभूत स्वास्थ्य सुविधा पाउन नसकिरहेको हुंदा क्षेत्रीय अस्पतालको भवन निर्माण तथा जनशक्तिको समेत आवश्यक व्यवस्थापनको लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३१ कीटजन्य रोग अनुसन्धान तथा तालिम केन्द्रको सुदृढीकरण सम्बन्धमा २०३५ सालमा औलो अनुसन्धान तथा तालिम केन्द्रको रुपमा स्थापित कीटजन्य रोग अनुसन्धान तथा तालिम केन्द्रले लामखुट्टे र अन्य कीटहरुको टोकाईबाट हुने सवै प्रकारका रोगहरुको परीक्षण, रोकथाम र उपचारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउदै आएकोछ । सो केन्द्रलाई पूर्व झापादेखि पश्चिम कञ्चनपुरसम्मका भित्री मधेशको उष्ण हावापानीमा पाईने कीटजन्य रोगहरु नियन्त्रण गर्ने दक्षिण एशियाकै अनुसन्धानको रुपमा विकास तथा विस्तार गर्न नेपाल सरकारको तर्फाट विशेष ध्यान पुर्याउन स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३२ आर्युर्वेद औषधालयको स्थापना सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने दामन, पालुङ्ग, आग्रा, गोगने, टिष्टुङ्ग , लगायत १३ वटा गा.वि.स.मा जडिबुटी प्रशस्त पाईने भएकाले स्थानीय प्राकृतिक श्रोतमा आधारित आर्युर्वेद औषधालय स्थापना गर्न स्थानीय जनताबाट समेत गत बिगत देखिनै माग भई रहेको र हाम्रो उपलव्ध प्राकृतिक स्रोतसाधन समेतलाई ध्यानमा राख्दा उक्त दामन क्षेत्रमा आयुर्वेदिक औषधालय स्थापना गर्नु अत्यन्तै उपयोगी हुने हुदाँ सो औषधालय स्थापना गर्नका लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय आयुर्वेदिक बिभागमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३३ भिमफेदी गाविस वडा नं. ५ - ७ का बीचमा पक्की पुल निर्माण गर्ने सम्बन्धमा भिमफेदी गाविस वडा नं. ५ र ७ को विचमा ठाडो खोलामा पुल नभएको कारण त्यस बाटोबाट आवतजावत गर्ने भिमफेदी, बुढीचौर, कोगटे, इपालगायतका ग्रामीण भेगका बासिन्दाहरुलाई ठूलो समस्या परेको हुदाँ उक्त खोलामा पक्की पुल निर्माण गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.३४ मचान होटलको कर रोयल्टी व्यवस्थापन सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गा.वि.स.को वडा नं २ मा पर्ने मचान होटललाई चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज अर्न्तगत राखी सो होटलले तिर्ने कर रोयल्टी निकुञ्जबाट असुल गर्ने गरेको सो रकम मकवानपुर जिल्लाले प्राप्त नगरेको र्सर्न्दभमा वैठकमा छलफल हुदाँ सो मचान होटल मकवानपुर जिल्लाको क्षेत्र भित्र पर्ने भएकाले सो होटलबाट प्राप्त हुने कर तथा रोयल्टी दस्तुर मकवानपुर जि.वि.स.ले उठाउन पाउने गरी व्यवस्था हुन बन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय र स्थानीय विकास मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३५ मकवानपुर र रौतहटको सीमा बिवाद सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको धियाल गा.वि.स.को वडा नं. १, ५ र ६ को गैडाटार, मोरङ्गे, महादेव डांडा र सरस्वती नामका वस्तीहरु रौतहट जिल्लासंग जोडिएको र २०४४ सालमा तत्कालीन सरकाले यस क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका स्थानयि बासिन्दालाई उर्ठाई अन्यत्र सारिएकोमा बसोबासको उचित व्यवस्थापन हुन नसकेको भन्दै पुन साविक स्थानहरुमा नै बसोबास गर्दै आएको र हाल उक्त स्थान धियाल गाविस र रौतहट जिल्ला मध्ये कुन निकायको क्षेत्राधिकार भित्र पर्ने भन्ने एकिन नभै सिमा बिवाद चलीरहेको कारण सो क्षेत्रमा गरिने विकास निर्माण, प्राकृतिक श्रोतको उपयोग संरक्षण तथा अन्य दैनिक प्रशासनिक कार्य र स्थानीय जनतालाई सेवा प्रबाह गर्ने कुरामा समेत कठिनाई उत्पन्न भएकाले यस बिषयलाई केन्द्रबाट गम्भिरतापूर्वक ग्रहण गरी सीमा बिवाद रहेको क्षेत्र भूभागको अध्ययन निरीक्षण गर्न एउटा प्राविधिक टोली पर्ठाई बिवादित भूभाग बिषयमा आवश्यक निर्णय लिन स्थानीय विकास मन्त्रालय एवं गृह मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३६ ऐतिहासीक सहिदहरुको स्मृती सम्बन्धमा हेटौडा नगरपालिका वडा नं.११ स्थित शहिद स्मारक देशकै चर्चित स्थान मध्येको रहेको र उक्त स्थानमा २०६२/०६३ को ऐतिहासीक सहिदहरुको स्मृतिमा स्तम्भ निर्माण गर्दा त्यस क्षेत्र विकासमा सहयोग पुग्नुका साथै सहिदहरुको सम्मान बढ्ने भएको हुंदा स्मृति निर्माण गर्नको लागि गृह मन्त्रालय र संस्कृति तथा पूर्नसंरचना मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने तथा सो स्तम्भ निर्माणको लागि प्रारम्भिक कार्य जि.वि.स. र नगरपालिकाको साझेदारीमा गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं. ११.३७ सान्नानीटार हाँडीखोला झोलुंगे पुल बर्षादको समयमा आउने बाढीले बर्षोनी धनजनको क्षति पुग्ने गरेको साथै यस मकवानपुर जिल्लाकै तरकारी उत्पादनको पकेट क्षेत्रको रुपमा रहेको हाँडीखोला गा.वि.स.लाई जोड्ने र धेरै जनताको आवतजावत हुने स्थान वसामाडी गाउँ विकास समिति वडा नं. १ सान्नानीटार देखी हाँडिखोला गाउँ विकास समिति वडा नं. ६ साझा टोलसम्म झोलुङ्गे पुल निर्माण गर्न जि.वि.स.को स्रोतबाट संभव नदेखिएकोले केन्द्रीय योजनामा समावेश गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३८ चुरीयामाई गाउँ विकास समिति वडा नं. ६ चिप्लेटी र बाँसघारी बस्ती स्थानान्तरण गत बर्ष आएको बाढी पहिरोको कारण चुरीयामाई गाउँ विकास समिति वडा नं. ६ चिप्लेटी र बांसघारी लगायतका क्षेत्रमा अन्दाजी १०० घरधुरी वस्ति मानव बसोबास गर्न अनुपयुक्त भएको हुंदा उक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने समुदायलाई अन्यत्र स्थानमा स्थानान्तरणको लागि वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय एवं भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३९ राप्ती नदी नियन्त्रण राप्ती नदीको सतह बढ्ने क्रमले राप्ती खोलाभन्दा दक्षिणपट्टी रहेको पदमपोखरी गाविसका वडा नं. ९, ८ लगायतका क्षेत्रहरुमा बर्षेनी आउने बाढीको कारण कटान गरी वस्ती तथा खेतीयोग्य जमीन क्षय भएबाट उक्त क्षेत्रमा राप्ती नदी नियन्त्रण कार्यक्रमलाई केन्द्रीय योजनामा समावेश गरी कार्यक्रम संचालन गर्नका लागि जलश्रोत मन्त्रालय तथा जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४० लोथर खोला नियन्त्रण मनहरी गाउँ विकास समिति वडा नं. १ मा रहेको लोथर खोलाको सतह वढेको कारणवाट लोथर वजार क्षेत्रमा ठूलो धन जनको क्षति हुने देखिएकोले सो सम्वन्धमा जि.वि.स.मकवानपुर र जि.वि.स.चितवनको वीच छलफल गरी समस्या समाधान गर्न पहल गर्ने र संरक्षणको कार्यक्रम ल्याउन जलश्रोत मन्त्रालय तथा जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४१ पर्सा बन्यजन्तु आरक्षको मध्यवर्ती क्षेत्र भित्र पर्ने सामुदायिक बन व्यवस्थापन सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको चुरियामाई, पदमपोखरी, हाँडीखोला र मनहरी गा.वि.स.का केही क्षेत्र पर्सा बन्यजन्तु आरक्षको मध्यवर्ती क्षेत्र भित्र पर्ने र उक्त क्षेत्रमा साविक जिल्ला बन कार्यालयको सहयोगमा २० वटा सामुदायिक बन र ६४ वटा गरिवको लागि कवुलियत वन समूह गठन भएका छन् र त्यस क्षेत्रको वनसंरक्षण र व्यवस्था सम्बन्धी कुनै कार्यक्रम नआएको हुंदा कार्यक्रम संचालन गर्न वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४२ खानी राजश्व बांडफांड सम्बन्धमा यस जिल्लाका विभिन्न गाउँ विकास समितिहरुबाट खानी उत्खनन् गर्न खानी तथा भूगर्भ विभागले अनुमति दिएको तर यस जिल्ला विकास समितिले हालसम्म पनि स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन, तथा नियमावली बमोजिम खानीबाट उठेको रोयल्टीको ५० प्रतिशत रकम राजश्व बांडफांड बापत पाउनु पर्नेमा प्राप्त नभएको हुँदा हालसम्मको राजश्व रकम उपलव्ध गराउन खानी तथा भूगर्भ विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४३ मनहरी वजार संरक्षण सम्वन्धमा मनहरी गाउँ विकास समिति वडा नं. २ मा रहेको मनहरी खोलाको सतह वढेको कारणवाट मनहरी वजार क्षेत्रमा ठूलो धन जनको क्षति हुने देखिएकोले सो सम्वन्धमा जि.वि.स.मकवानपुर र जि.वि.स.चितवनको वीच छलफल गरी समस्या समाधान गर्न पहल गर्ने र संरक्षणको कार्यक्रम ल्याउन जलश्रोत मन्त्रालय तथा जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४४ भकुण्डेवास दुम्सीखर्क ग्रामिण सडक निर्माण सम्वन्धमा गरिवि निवारण कोष मार्फ हाल संचालनमा रहेको भकुण्डेवास दुम्सीखर्क ग्रामिण सडकको निर्माण वाट त्यस भेगका वासिन्दालाई कृषि उपजहरु वजारमा आयात गर्न सहज भई अत्यन्तै उपलव्द्यीपूर्ण देखिएकोले आगामी आ.व.मा सो योजनालाई निरन्तरता दिई विस्तार गर्नको लागी गरिवि निवारण कोष संग अनुरोध गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं. ११.४५ दर्दरा लामिटार पक्कि पुल निर्माण सम्वन्धमा हांडिखोला गाविस वडा नं. ८ दर्दरा र लामिटारमा पक्कि पुल निर्माणको लागी संभाव्यता अध्ययन तथा सर्भै डिजाईनको लागी जि.वि.स.वाट समेत रकम विनियोजन गरी उच्च प्राथमिकतामा राखिएकोले उक्त स्थानमा पक्कि पुल निर्माणको लागी केन्द्रीय योजनामा समावेश गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग, स्थानीय विकास मन्त्रालय र भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४६ कुलेखानी पुरुण्डी हुमाने भंज्याङ्ग सडक सम्बन्धमाः कुलेखानी पुरुण्डी हुमाने भंज्याङ्ग सडक जिल्ला विकास समिति र स्थानीय जनताको सामुहिक प्रयासमा ट्रयाक खोल्ने अर्थात कच्ची सडक निर्माण कार्य पुरा भएकोमा सो सडकमा हाल गुड्ने यातायातका साधनको चाप समेतलाई बिचार गर्दा अव सो सडकको स्तरबृद्धि गर्नु पर्ने भएकोले सो कार्यका लागि जि.वि.स.को आन्तरिक श्रोतबाट नभ्याउने भएकाले चालु आर्थिक वर्षा जनसहभागितमा आधारीत विकास कार्यक्रम अर्न्तगत स्थानीय विकास मन्त्रालयवाट क्षेत्रिय स्तरको सडकको रुपमा पहिचान गरी रकम समेत विनियोजन भएको र्सर्न्दभमा सो कार्यक्रमलाई यथावत रुपमा आगामी आ.व.मा समेत समावेश गरीदिनहुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रलाय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४७ दामन डाडावास डाडाखर्क खैराङ्ग सडक सम्वन्धमाः जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रलाई पालुङ्ग लगाएत सदरमुकाम हेटौडा सम्म जोडने दामन डाडावास डाडाखर्क खैराङ्ग सडक जिल्ला विकास समिति र स्थानीय जनताको सामुहिक प्रयासमा ट्रयाक खोल्ने अर्थात कच्ची सडक निर्माण कार्य भइरहेकोमा सो क्षेत्रमा उत्पादन हुने कृषिजन्य वस्तुहरुलाई सहज रुपमा हेटौडा लगाएत अन्य शहरहरुमा विक्रीको लागी लैजान सो सडक निर्माणको महत्वपुर्ण भुमिका हुने हुदा चालु आर्थिक वर्षा जनसहभागितमा आधारीत विकास कार्यक्रम अर्न्तगत स्थानीय विकास मन्त्रालयमा समेत जिल्ला विकास समितिवाट प्रस्तावित गरीएकोमा आगामी आ.व.मा समेत सो सडकलाई केन्द्रिय योजनामा समावेश गरीदिनहुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रलाय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४८ अपाङ्ग भक्ता सम्वन्धमाः सामाजिक सुरक्षा भत्ता कार्य संचालन निर्देशिकाले पूर्ण अशक्त अपाङ्ग र अति अशक्त अपाङ्गहरुलाई दिईने भत्ता कोटा प्रणालीमा आधारित रहेको कारण जिल्लाका धेरै अपाङ्गहरु राज्यको सुविधाबाट बन्जितिको अवस्थामा रहेको हुंदा देशका सम्पूर्ण अशक्त अपाङ्गहरुलाई अशक्त भत्ता उपलव्ध गराउन स्थानीय विकास मन्त्रालय, अर्थ मन्त्रालय र गृह मन्त्रालयलाई अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४९ हटिया, हर्नामाडी चुरिया ग्रामीण चक्रपत्र निर्माण सम्वन्धमाः जिल्ला विकास समिति र गाउ विकास समितिको लगानीमा स्थानीय स्रोत साधनहरु परिचालन गरी हटिया, हर्नामाडी र चुरिया जस्ता नगरसंग जोडिएका गाउ घनावस्ती र अन्न भण्डारका रुपमा चिनिएका गाउ विकास समितिहरुलाई जोड्ने ग्रामीण चक्रपथ स्थारीकरण तथा काल पत्रे गर्न स्थानीय स्रोतसाधन अपुग भएको हुंदा उक्त चक्रपथ निर्माणको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५० मनहरी, कांकडा, खैराङ्ग, डांडाखर्क गाविस हुदै धादिङ्ग जिल्ला जोड्ने ग्रामीण सडक निर्माण सम्वन्धमाः जिल्लाको विकट पश्चिम उत्तरी क्षेत्रलाई जिल्ला सडक संजालसंग जोडि उक्त क्षेत्रका सामाजिक तथा आर्थिक विकासमा सहयोग समेत पुग्ने मनहरी, कांकडा, खैराङ्ग, डांडाखर्क गाविस हुदै धादिङ्ग जिल्ला जोड्ने ग्रामीण सडक निर्माणको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५१ राइगाउ गाविसमा वृहत खानेपानी योजना संचालन सम्वन्धमाः जिल्लाको पूर्वि दुर्गम तथा र्राई जातिको बसोबास रहेको र्राईगाउ गाउ विकास समितिको वडा नं. ९,८,४,१,२ मा बृहत खानेपानी आयोजना संचालनको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५२ नवलपुर पदमपोखरी पक्कीपुल निर्माण सम्वन्धमाः हेटौंडा नगरपालिका वडा नं ११ र र पदमपोखरी वाडा नं आलदमार जोडने रापती खोलामा पक्कीपुल निर्माणको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५३ ठिंगन मन्थली काभ्रे तालढुङ्ग मोटरबाटो निर्माण सम्वन्धमाः जिल्लाको पूर्व उत्तरी क्षेत्रमा मोटर बाटोको अभावमा ग्रामीण जनताहरुको आवागमन तथा कृषि उपजहरुलाई बजार सम्म ल्याउन कठिनाई परेको सर्न्दर्भमा ठिंगन गाविसबाट मन्थली गाविस हुंदै काभ्रे जिल्लाको तालढुङ्ग सम्म जोड्ने ग्रामीण सडक निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय र राष्ट्रिय योजना आयोगमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५४ मन्थली ललितपुर खयरघारी झोपु निर्माण सम्वन्धमाः मकवानपुर जिल्लाको मन्थली गाविस र ललितपुर जिल्लाको खयरघारी जोड्ने झोलुङ्ग पुल निर्माण गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५५ राइगाउँ वडा नं. ३ र ५ विचमा झोपु निर्माण सम्वन्धमाः मकवानपुर जिल्लाको सुदुर पूर्वी राइ दनुवार जातिहरुको बसोबास रहेको र्राईगाउ गाविस वडा नं. ३ र ५ वीचमा झोलुङ्ग पुल निर्माण गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५६ हेटौडा नगरको पश्चि क्षेत्रमा वाईपास सडक निर्माण सम्वन्धमाः जिल्लामा जनघनत्वको क्रमशः बृद्धि संगसंगै सवारीका साधनहरु पनि बढदै गएको कारण हेटौ्रडा बजारको आवागमन अत्यन्त बढको छ । औद्योगिक क्षेत्र, पूर्व पश्चिम राजमार्ग, त्रिभुवन राजपथ र उपत्याका प्रवेशको छोटो दुरीको वैकल्पीक मार्गहरुको कारण जिल्ला सदरमुकाम रहेको हेटौंडा बजारमा सवारीका साधनको अत्यन्त चाप बढेको छ । सांघुरा सडकहरुमा सवारी साधनका चापको बृद्धि संग संगै सवारी दुर्घटना पनि क्रमशः बढ्दै गएको कारण त्यस्ता समस्याहरुलाई न्यूनिकरण गर्न स्थानीय निकायहरुको समेत लागत सहभागितामा बजारलाई छलेर त्रिभुवन राजपथको पश्चिम राप्ती खोलाको किनार हुंदै चुरियामाई गाविस निस्कने वाईपास सडक निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय र राष्ट्रिय योजना आयोगमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५७ वाईपास सडक निर्माण सम्वन्धमाः त्रिभुवन राजपथ तथा महेन्द्र राजमार्गमा बढ्दै गएको सवारी चापलाई व्यवस्थित गर्न चुरियामाई गाविसको रातोमाटे हुदैं पदमपोखरी गाविसको बृद्धावन-रमनटार हुंदै बसामाडी गाविसको वडा नं ५ घट्टेदमार वाईपास सडक निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय र राष्ट्रिय योजना आयोगमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५८ वैकल्पिक उर्जाका प्रविधिहरुमा दिँदै आएको अनुदान सम्बन्धमाः नेपाल सरकार, वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय, वैकल्पिक उर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रवाट जनसमुदायको लागि विभिन्न वैकल्पिक उर्जाका प्रविधिहरुमा दिँदै आएको अनुदान, जिल्ला विकास अन्तरगत जिल्ला उर्जा कोषमा माग गर्ने प्रस्ताव गरियो ।
निर्णय नं. ११.५९ जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयको भवन निर्माण सम्बन्धमाः जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय, मकवानपुरका निम्न उल्लेखित कार्यहरु सम्पन्न गर्न स्थानीय स्रोतले नभ्याउने भएको हुंदा स्वास्थय तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । १. हाल ओ.पि.डि. र इमर्जेन्सी सञ्चालन भइरहेको पुरानो अस्पताल भवन भत्काई प्रयोगशाला, एक्स रे, माइनर ओ.टि. सहितको ओ.पि.डि. तथा इमर्जेन्सी भवन बनाउने । २. पुरानो मे.सु. भवन भत्काई नया मे.सु. क्वाटर बनाउने । ३. पुरानो २ परिवार डाक्टर क्वाटर भत्काई नया ४ परिवार डाक्टर क्वाटर बनाउने । ४. पुरानो २ परिवार नर्सि क्वाटर भत्काई नया ड परिवार स्टाफ क्वाटर बनाउने । ५. इमर्जेन्सी इन्चार्जको क्वाटर भत्काई नया बनाउने । ६. जिल्ला स्टोर र तालिम हल बनाउने । ७. जनस्वास्थ्य प्रशासक/अधिकृतको लागि क्वाटर नभएकाले नया बनाउने ।
निर्णय नं. ११.६० धन्यवाद सम्बन्धमा: मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रको दामन गाविसमा अवस्थित दामन भ्यूटावर चालु आर्थिक बर्षदेखि यस जिल्ला विकास समितिलाई हस्तान्तरण भै आएकोमा पर्यटन तथा नागरिक उड्यन मन्त्रालयलाई धन्यवाद दिने निर्णय गरियो ।
१९ औं जिल्ला परिषद् बाट स्वीकृत/अनुमोदित निर्णयहरु
निर्णय नं १. नीति, बजेट तथा कार्यक्रम स्वीकृत सम्बन्धमा आ.व.२०६६।६७ मा यस जिल्लामा सञ्चालनका लागि यस परिषद् बैठक समक्ष प्रस्तुत जिल्ला विकास नीति, बजेट तथा कार्यक्रमहरु पारित गरियो ।
निर्णय नं.२. निर्णय तथा खर्च अनुमोदन सम्बन्धमा १८ औं जिल्ला परिषद्को बैठक पछि हालसम्म जिल्ला विकास समितिले विभिन्न मितिमा बसेको वैठकले गरेका निर्णयहरु र सो निर्णय अनुसार कार्यालयले गरेका काम कार्यवाहि र आयव्ययहरु अनुमोदन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.३. जाँचपास फरफारक सम्बन्धमा जिल्लामा सञ्चालित योजना तथा कार्यक्रमहरुको जिल्ला विकास समितिको कार्यालयवाट सम्पन्न जाँचपास तथा फरफारक सम्बन्धी अनुमोदन प्रस्ताव पेश भई छलफल हुँदा अनुमोदन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.४. अधिकार प्रत्यायोजन जिल्ला परिषद्को बैठक नबसेको समयमा जिल्ला परिषद् बैठकले अनुमोदन गर्नु पर्ने भनि व्यवस्था भएका कार्यहरु गर्न जिविस बोर्डलाई अधिकार प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो । ४.१ स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन, २०५५ को दफा १८८ -१) -ञ) मा व्यवस्था भए अनुसार आगामि जिल्ला परिषद् हुनु भन्दा अघि जिल्ला परिषद् बाट हुनु पर्ने कामहरु गर्न जिल्ला विकास समितिलाई अधिकार प्रत्योजन गर्ने निर्णय गरियो । ४.२ जिल्ला विकास समितिलाई नेपाल सरकारवाट शर्सत तथा निशर्त प्राप्त हुने अनुदानलाई बांडफांड गर्ने अधिकार तथा यस जिल्ला विकास योजनामा स्वीकृत रकममा हेरफेर भएवाट बजेट संशोधन तथा परिमार्जन गर्ने अधिकार जि.वि.स. बोर्डलाई प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो । ४.३ जिल्लामा सञ्चालन हुने विकास गतिविधीहरुलाई सहज र प्रभावकारी रुपमा सञ्चालन गर्न, दैनिक रुपमा कार्यालयबाट जनतालाई उपलव्ध गराउने सेवा सुविधालाई अझ व्यवस्थित तथा प्रभावकारी रुपमा प्रदान गर्ने प्रयोजनका लागि आवश्यक पर्ने बिनियम, कार्यविधी, निर्देशिका, तालिम तथा अन्य कार्यक्रम सञ्चालन नम्सहरु बनाउने सम्बन्धी बिनियम संशोधन, परिमार्जन गर्न जिल्ला परिषद्मा निहित रहेको अधिकार जिल्ला विकास समितिलाई प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.५ जि.वि.स. बोर्डवाट गठित समितिहरु अनुमोदन सम्बन्धमाः- जिल्ला विकास समितिको बोर्ड बैठकहरुको विभिन्न मितिहरुद्वारा गठन भएका विभिन्न समितिहरुलाई अनुमोदन गर्ने निर्णय गरियो । · जिल्ला पर्यटन विकास समिति · जिल्ला उर्जा तथा वातावरण समन्वय समिति
निर्णय नं.६ लेखा परीक्षण प्रतिवेदन सम्बन्धमाः लेखा समितिको प्रतिवदेनले औल्याईएका विषयहरुमा आवश्यक सुधार गरी कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.७ निर्देशिका तथा कार्यविधिहरु अनुमोदन गर्ने ७.१ जिल्ला विकास समितिले तयार पारि बोर्ड बैठकबाट स्वीकृतिका लागि प्रस्तुत देहाय बमोजिमका निर्देशिका तथा कार्यविधिहरुलाई स्वीकृति दिने निर्णय गरियो । · जिल्लाको उर्जा विकास तथा वातावरण संरक्षण कार्यक्रम संचालन निर्देशिका २०६५
निर्णय नं.८.आन्तरिक कर राजस्वका दर सम्बन्धमाः क) आ.ब. २०६५/६६ को लागि जिल्ला विकास समितिको आन्तरिक कर राजश्व परिचालन सम्बन्धमा राजश्व परामर्श समितिको शिफारिस अनुसार स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन २०५६ को दफा २१५, २१६, २१७ र २१८ तथा स्थानीय स्वायत्त शासन नियमावलीको नियम २०७, २०८, २०९ र २१० बमोजिम निम्नानुसार कर दस्तुर, सेवा शुल्क लिने जि.वि.स.को निर्णय र्समर्थन गरियो ।
निर्णय नं.९. पदपूर्ति व्यवस्था सम्बन्धमाः पदपूर्ति समितिका अध्यक्षबाट प्रस्तुत जिल्ला विकास समितिको कार्यालयको प्रशासन अनुदान,आ.ले.प.तथा जि.वि.स. कोषमा गत बिगत बर्षमा स्वीकृत भई हालसम्म कायम रहेका तपसिल बमोजिमको दरबन्दी बिवरण यस परिषद् वैठकमा पेश भई दरबन्दी पुनरावलोकन गरियो । यस जिल्ला विकास समितिमा पदपूर्ति सम्बन्धी बिनियम नभएकाले उक्त बिनियम तर्जूमा गरी कार्यान्वयन गर्न परिषद्मा निहित अधिकार जिल्ला विकास समितिलाइ प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.१०.बेरुजु संपरीक्षण सम्बन्धमाः यस परिषदमा आ.व.०६४।०६५ केन्द्रिय कार्यक्रम तथा कोषको अन्तिम लेखापरिक्षण प्रतिबेदन प्रस्तुत भयो र सो सम्बन्धमा निम्न अनुसार बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागलाई अनुरोध गर्ने र बाकी बेरुजुको हकमा प्रमाण जुटाइ नियमित गर्नेमा सोहि अनुसार गर्न र असूल गर्नेको हकमा असूल गर्ने कार्यबाही अघि बढाउन निर्देशन दिने निर्णय गरियो ।
बेरुजु फछ्र्यौट प्रस्ताव
जि.वि.स.कोष कार्यक्रम -२०६४/०६५) १) बे.द.नं.२.४ मा हाड, सिंग, खुर तथा कबाडी ठेकेदारहरु मोहन कुमार कार्की र सिद्धान्त बलको ठेक्का तोड्दा रु २३७५०० धरौटी जफत नगरेको सम्बन्धमा ठेक्का तोड्ने निर्णय गर्दा धरोटी जफत गर्ने भन्ने नभएकोले धरौटी जफत नगरिएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
२) बे.द.नं. २.९ मा डोजर व्यवस्थापन प्रभाबकारी नभइ डोजर आइडियल बसेको १७१ घण्टाको प्रति घण्टा रु ३०० को दरले रु ५१३०० नोक्सानी भएको सम्बन्धमा डोजर पुरानो भइ बिग्रिरहने हुँदा आइडियल बस्न गएकोले सो रकम नियमित गरी उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ३) बे.द.नं. ३.३ मा गृहणी शिक्षा कार्यक्रम अन्तर्गत भुक्तानी गरेको रु ५३०४० को पुस्तकहरु हस्तान्तरण गरेको हस्तान्तरण फारम पेश भएकोले उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ४) बे.द.नं. ३.१० मा जलाधार संरक्षण कार्यक्रम संचालन गर्न भुसंरक्षण कार्यालयसँग साझेदारी कार्य गर्दा बढि खर्च गरेको रु २१८८१ को सम्बन्धमा उक्त खर्च रकम कुनै हिनामिना नभइ संरक्षण कार्यमा खर्च गरिएको उक्त रकम नियमित गरि उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ५) बे.द.नं. ३.१२ मा उपभोक्ता समितिले डोजर मर्मत गरेको रकम रु४२१०९ भुक्तानी गरेको सम्बन्धमा डोजर लगि निर्माण कार्य गराउँदा डोजर विग्रि समितिलेनै मर्मत गराएको प्राविधिक प्रतिबेदनको आधारमा भुक्तानी गरिएको र सो रकम हिनामिना नभएकोले उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ६) बे.द.नं. ६.४ कन्टिन्जेन्सी शिर्षमा बाँकी रहेको रकम रु २६४२८।७९ फि्रज गराउनु पर्नेमा नगरेको सम्बन्धमा कन्टिन्जेन्सीमा फि्रज हुने शिर्षको तुलनामा कोष तर्फो कार्यक्रमबाट ९० प्रतिशत भन्दा बढि रकम आउने हुनाले उक्त रकम फि्रज नगरिएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । ७) बे.द.नं. १३.३ मा सिलाइ मेशिन खरिद गरी कार्यक्रम संचालन गरेकोमा सम्बन्धीतलाई मेशिन बुझाएको भरपाइ पेश नभएको रु ३०००० सम्बन्धमा समुदायलेनै मेशिन खरिद गरी कार्यक्रम संचालन गरि मेशिन पनि समुदायलाईनै बुझाएको हँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
केन्द्रिय कार्यक्रम - २०६४।०६५ ) १) बे.द.नं.१.४ मा सडक सर्भे कार्य गर्न खर्च लेखेको रु ३००००० सो कार्य गर्न सकिन्छ भन्ने कार्यालयले अनुमान गरि कार्य गर्न आदेश दिइ कार्य सम्पन्न गरि आबश्यक प्रतिबेदनहरु पनि समयमानै प्राप्त भएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । २) बे.द.नं. ३.३ मा सडक मर्मत संभार कोषको खर्च नभइ वाकी रहेको रकम रु १७०००० फि्र्ज नगरि जिम्मेबारी सारेको सम्बन्धमा उक्त रकम सम्बन्धीत योजनाको लागिनै जिम्मेबारी सारेको र सोहि योजनामा खर्च गरि कार्य सम्पन्न गरेको सरकारी हिनामिना समेत नभएको हुँदा उक्त बेरुजु संपरिक्षण गर्न म.ले.प.को विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११ .केन्द्रमा प्रस्ताबित योजना तथा कार्यक्रम सम्बन्धमा इलाकास्तरीय योजना तर्जुमा गोष्ठीहरुबाट माग तथा प्राथमिकिकरण भै आएका र जिल्लामा उपलव्ध साधन स्रोत तथा क्षमताले नभ्याउने देहायका योजना, कार्यक्रम तथा बिषयहरु केन्द्रिय स्तरीय कार्यक्रममा समावेश गरी आगामी आ.व.मा सञ्चालनमा ल्याउन राष्ट्रिय योजना आयोग, मन्त्रालय र सम्बन्धित निकायहरुमा अनुरोध गरी पठाउने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.१ रजैया दर्दराको झोलुङ्गे पुल निर्माण सम्वन्धमा हांडिखोला गाविस वडा नं. ८ दर्दरा र मनहरी गाविस वडा नं. ८ रजैया विचको राप्ती नदीमाथि झोलुङ्गे पुलको विस्तृत र्सर्भे तथा डिजाईन भैसकेर पनि हालसम्म बन्न नसक्दा बर्षोनी राप्ती नदीमा आउने बाढीले ठूलो मात्रामा धन जनको नोक्सानी गर्दै आएको र पुल निर्माणको लागि स्थानीय समुदायवाट रकम समेत संकल गरीसकेको तथा धेरै पटक विभिन्न किसिमका आन्दोलन र विवाद भै उक्त स्थानमा पुल निर्माणको लागी केन्द्रीय योजनामा समावेश गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग, स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.२ पर्यटन विकास पूर्वाधार निर्माण सम्बन्धमा प्राकृतिक तथा सास्कृतिक सम्पदाको दृष्टिले अत्यन्तै धनी रहेको मकवानपुर जिल्लामा उपलव्ध प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरुको समुचित उपयोगबाट आन्तरिक तथा वाहृय पर्यटकलाई आकर्षित गरी जिल्लावासीको समग्र आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा पर्यटन क्षेत्रको पनि योगदान पुर्याउन ग्रामीण पर्यटकीय क्षेत्रहरुको योजनाबद्घ ढंगले विकास गर्नका लागि २० वर्षो ग्रामीण पर्यटन क्षेत्र विकास गुरुयोजना र ३ वर्षो आवधिक योजना तर्जूमा भई पर्यटन विकास समिति समेत गठन भई सकेको र्सर्न्दभमा गुरु योजनाले पहिचान गरेको स्थानहरुमा पर्यटन विकासको लागी आवश्यक वजेट व्यवस्थाको लागी तथा नागरिक उड्यन मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.३ वन विज्ञान अध्ययन संस्थान हेटौडामा स्नातोकोत्तर तहको कक्षा संचालन सम्वन्धमा यस जिल्लामा संचालनमा रहेको वन विज्ञान अध्ययन संस्थान हेटौडामा हाल स्नातक तह सम्म मात्र संचालन भई रहेकोमा आगामी आर्थिक वर्षदेखि स्नातोकोत्तर कक्षा संचालन गर्न जि.वि.स.मकवानपुर समेत प्रतिवध्द रहेको हुदा स्नातकोत्तर कक्षा संचालन स्वीकृतीको लागी शिक्षा तथा खेलकूद मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं. ११.४ संग्राहालय व्यवस्थापन सम्वन्धमा वन विज्ञान अध्ययन संस्थानको क्षेत्राधिकार भित्र रहेको दक्षिण एशियाकै एक मात्र संग्रालयको रुपमा स्थापीत संग्राहालय उचित व्यवस्थापन र संरक्षण गरी सम्पदा संरक्षणमा सुचिकृत गर्न वन तथा भू-संरक्षण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं ११.५ ऐतिहासिक साँस्कृतिक सम्पदा संरक्षण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाका ऐतिहासिक सांस्कृतिक धरोहरका रुपमा रहेका मकवानपुर र चिसापानी जस्ता गढीहरुको ऐतिहासिक पुरातात्विक महत्वको संरक्षण हुनेगरी गुरुयोजना निर्माण गरी केन्द्रीयस्तरबाट आवश्यक कार्यक्रम तथा वजेट व्यवस्था गर्न संस्कृति तथा राज्य पुर्नसंरचना मन्त्रालय तथा पुरातत्व बिभाग समेतमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.६ चुरे शिवालिक क्षेत्र संरक्षण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लामा रहेको चुरे तथा शिवालिक क्षेत्रमा दिनानुदिन वन जंगलको फडानीको कारण भूक्षयको तीब्र बृद्धि तथा चुरे शिवालिक क्षेत्रको भौगोलिक वातावरणीय अवस्था तथा जैविक विविधतामा ज्यादै ठूलो ह्रास आई सो क्षेत्र क्रमशः मरुभूमिकरण हुँदै गएको र नदी नालामा वर्षायाममा आएको बाढी पहिरोको कारण हजारौ बिघा खेतीयोग्य भूमि तथा बस्तीहरुमा नदीद्वारा तीब्र रुपमा कटान भइरहेको र नदी तथा खहरे खोलाहरुको सतह ज्यादै उठ्नगई प्राकृतिक चुरेक्षेत्रको अवस्था अत्यन्तै संवेदनशील एवं नाजुक बन्दै गएको हुँदा सो चुरे शिवालिक क्षेत्रको वातावरणीय संरक्षणका लागि जिल्ला विकास समितिबाट चुरे शिवालिक संरक्षण कोषको व्यवस्था गरी त्यसतर्फअग्रसर रहेतापनि स्थानीय प्रयासबाट मात्र सो क्षेत्रको संरक्षण सम्भव नहुने हुँदा संरक्षण सम्बन्धी एकीकृत आवधिक योजनाको निर्माण गर्न बिस्तृत अध्ययन र्सर्भेक्षण लागि एवं बिभिन्न संरक्षण तथा विकास सम्बन्धी योजना सञ्चालन गर्न आवश्यक वजेटको व्यवस्थाको लागि जलस्रोत मन्त्रालय, बन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.७ कुलेखानी जलाधार क्षेत्र संरक्षण सम्बन्धमा कुलेखानी क्षेत्रको माथिल्लो तटिय जलाधार संरक्षणका लागि गत आ.व.हरुमा केही काम भएको तर सो कार्य अधुरो रहन गएको कारण कुलेखानीको माथिल्लो तटिय क्षेत्रमा भूक्षय हुन गई बगेको ढुँगा माटो आदिबार्टर् इन्द्रसरोबर पुरिने क्रम बढेकाले मानव निर्मित अत्यन्त महत्वपूर्ण कुलेखानी जलासयको तत्कालै संरक्षण सम्बन्धी कार्यक्रम राख्नु अति जरुरी भएकाले सो क्षेत्रको भू तथा जलाधार संरक्षणका लागि एकिकृत प्याकेज कार्यक्रम बनाई कार्यान्वयनमा ल्याउन वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय, जलस्रोत मन्त्रालय समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.८ नदी नियन्त्रण तथा प्रकोप व्यवस्थापन सम्बन्धमा बाढी, पैह्रो, भूक्षय तथा जल उत्पन्न प्रकोपका दृष्टिले नेपालकै दोस्रो जोखिमयुक्त भौगोलिक स्थितिमा रहेको मकवानपुर जिल्लाको ९३ प्रतिशत भन्दा बढी भू-भाग संवेदनशील क्षेत्रको रुपमा रहेकोछ । उत्तरतर्फो महाभारत र दक्षिणतर्फो चुरे शिवालिकमा हुने भूक्षयको कारण प्रत्येक बर्षायाममा आउने बाढीले लाखौंको धनजनको नोक्सान पुर्याउने गरेको छ । प्रकोपका हिसावले मकवानपुर जिल्लाका मुख्यत राप्ती, मनहरी, बकैया र बागमती, सामरी -आमभञ्ज्यांग) तथा कर्रा खोला र लोथर नदीले नदी किनारका जमीन कटान गरी मानववस्तीका साथै उर्वर जमीनमा समेत अत्यधिक क्षति पुर्याएकोले उक्त नदी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य गर्नुपर्ने सो कार्य जिल्ला विकास समितिको सीमित साधनस्रोतले नभ्याउने भएकाले आवश्यक गुरुयोजना तयार गरी केन्द्रीय स्तरको कार्यक्रममा समाबेश गरी उक्त जलाधार क्षेत्रको संरक्षण र उक्त राप्ती, मनहरी, बकैया र बागमती, सामरी र कर्राखोला नदी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य प्राथमिकतामा राखी योजनाबद्ध रुपमा सञ्चालन गर्न जलश्रोत मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.९ छतिवन बकैया नदी नियन्त्रण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्ला बाढी, पैह्रो, भूक्षय तथा जल उत्पन्न प्रकोपका दृष्टिले नेपालकै दोस्रो जोखिमयुक्त भौगोलिक स्थितिमा रहेको छ । यस जिल्लाको ९३ प्रतिशत भन्दा बढी भू-भाग संवेदनशील क्षेत्रको रुपमा रहेकोछ । उत्तरतर्फो महाभारत र दक्षिणतर्फो चुरे शिवालिकमा हुने भूक्षयको कारण प्रत्येक बर्षायाममा आउने बाढीले लाखौंको धनजनको नोक्सान पुर्याउदै आएको छ । प्रकोपका हिसावले मकवानपुर जिल्लाको मुख्यत : राप्ती, मनहरी, बकैया र बागमती, सामरी -आमभञ्ज्यांग) तथा कर्रा खोला र लोथर नदीले नदी किनारका जमीन कटान गरी मानववस्तीका साथै उर्वर जमीनमा समेत अत्यधिक क्षति पुर्याउदै आएको छ । गाविसका नदी तथा खहरेहरुमा नदी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य गर्न जिल्ला विकास समितिको सीमित साधनस्रोतले नभ्याउने भएकाले आवश्यक गुरुयोजना तयार गरी केन्द्रीय स्तरको कार्यक्रममा समाबेश गरी नियन्त्रण तथा तटवन्धको कार्य प्राथमिकतामा राखी योजनाबद्ध रुपमा सञ्चालन गर्न जलश्रोत मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
छतिवन गाविस वडा नं.१,२,३,४,६,८ र ९ वडाहरु
फापरवारी गाविस वडा नं. ६ र ७
सरिखेत गाविस वडा नं.२ पलासे
आग्रा गाविसको फेदी गाउ
कांकडा गा.वि.स.को देविटार
राक्सीराङ्गको बोटबारी
आमभन्ज्याङ्ग वडा ३, ७
सुकौरा वडा नं. ७,२
मकवानपुरगढी वडा नं. ३,४
कर्रा खोला नदि नियन्त्रण हेनाप वडा नं. ४
निर्णय नं. ११.१० थानकोट- चित्लाङ्ग -मार्खु-भिमफेदी-भैसे -गणेशमान मार्ग) सडकको स्तरबृद्धि गर्ने सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र जैविक बिविधता तथा पर्यटन विकासको लागि अधिक सम्भावना बोकेको क्षेत्र भएको र सो क्षेत्रलाई काठमाण्डौ संग जोड्ने छोटो दूरीको थानकोट(चित्लाङ्ग-मार्खु-भिमफेदी-भैसे हुदै हेटौडा जोड्ने सडक -गणेशमान मार्ग) को अवस्था ज्यादै दयनीय भएको कारणबाट हाल बनेको कच्ची सडकमा व्यवसायीक रुपमा यातायात सेवा सञ्चालनमा ल्याउन कठिनाई भएकोले सो क्षेत्रको पर्यटन विकास तथा स्थानीय यातायात सेवामा सुगमता ल्याउन उक्त सडक कालोपत्रे गर्नुपर्ने भएको तर सो कार्य स्थानीय निकायको साधन स्रोतबाट सम्भव नभएकाले आगामी आ.व.मा आवश्यक वजेटको व्यवस्था गरी उक्त सडक कालोपत्रे गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.११ स्थानीय स्तरका सडक पुल कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने सम्बन्धमा JICA को सहयोगमा सञ्चालन हुने स्थानीय स्तरका सामुदायिक सडक पुल Community Bridge निर्माण गर्ने कार्यक्रम मकवानपुर जिल्लामा पनि आगामी आ.व. देखि सञ्चालनमा ल्याउन स्थानीय विकास मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१२ बेली बृज निर्माण सम्बन्धमा वर्षयाममा मनहरी खोलामा आउने बाढी तथा पानीको सतह बढने भएको कारण स्थानीय विद्यालयमा पठन पाठनका लागि विद्यार्थीहरु खोला तरी विद्यालयमा जान ज्यादै जोखिम भएको र स्थानीय जनतालाई समेत आवात जावत गर्न ज्यादै असुविधा भएकोले विद्यार्थी तथा स्थानीय जनताको आवागमनको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दा चुनिया नामटार कालिकाटार सडकको मनहरी खोलामा बेलिब्रिज पुल निर्माण गनुपर्ने भएको सो कार्य स्थानीय श्रोतबाट गर्न सकिने अवस्था नहुँदा उक्त स्थानमा बेलिबृज निर्माण गरिदिन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१३ कुलेखानी सिस्नेरी छैमले दक्षिणकाली सडक सम्बन्धमा कुलेखानी सिस्नेरी छैमले दक्षिणकाली सडक जिल्ला विकास समिति र स्थानीय जनताको सामुहिक प्रयासमा ट्रयाक खोल्ने अर्थात कच्ची सडक निर्माण कार्य पुरा भएको । सो सडकमा हाल गुड्ने यातायातका साधनको चाप समेतलाई बिचार गर्दा अव सो सडकको स्तरबृद्धि गर्नु पर्ने भएकोले सो कार्यका लागि जि.वि.स.को आन्तरिक श्रोतबाट नभ्याउने भएकाले चालु आर्थिक वर्षा जनसहभागितमा आधारीत विकास कार्यक्रम अर्न्तगत स्थानीय विकास मन्त्रालयवाट क्षेत्रिय स्तरको सडकको रुपमा पहिचान गरी रकम समेत विनियोजन भएको र्सर्न्दभमा सो कार्यक्रमलाई यथावत रुपमा आगामी आ.व.मा समेत समावेश गरीदिनहुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रलाय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१४ काठमाण्डौ जोड्ने महालक्ष्मी दोभान चखेल देउराली मातातीर्थ सडक सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने मकवानपुर जिल्लालाई काठमाण्डौ मातातीर्थसंग जोड्ने महलक्ष्मी दोभान चखेल देराली सडक अत्यन्तै छोटो दूरीको सडक भएको र सो सडकको ट्याक खोल्ने कार्य जि.वि.स. तथा स्थानीय जन सहभागितामा सम्पन्न भई सकेको अब सो सडकमा स्तर बृद्धि गरी बाह्रै महिना मोटर चल्ने बनाउन अति आवश्यक भएको । सो कार्यका लागि स्थानीय साधन श्रोतबाट मात्र सम्भव नभएकाले सो सडकको स्तरबृद्धि गर्ने कार्यक्रमका लागि आवश्यक वजेट व्यवस्थाका लागि स्थानीय विकास मन्त्रालय एवं भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१५ सुरुङ्ग मार्ग निर्माण सम्बन्धमा काठमाडौं उपत्यकालाई तर्राईको प्रमुख व्यापारिक नाका वीरगञ्जसंग जोड्ने छोटो दूरीको वैकल्पिक मार्गको खोजीमा भएका संभाव्यताहरुमा मकवानपुर जिल्लाको भीमफेदीबाट भिमफेदी कुलेखानी कलंकी (कुलेखानी ) सुरुङ्ग निर्माण गरी बन्ने दु्रतमार्ग सबैभन्दा उपयुक्त देखिएकोले सो को विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन तयार गरी विशेष महत्वका साथ निजी क्षेत्रको समेत सहकार्यमा निर्माण कार्य आरम्भ गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१६ ग्रामीण विद्युतिकरण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाका अधिकांश ग्रामीण क्षेत्रहरुमा ग्रामीण विद्युतिकरण हुन नसकेका र कारण सो क्षेत्रका स्थानीय वासिन्दाहरु विद्युत सेवाबाट बञ्चित भएको हुदा सो क्षेत्रहरुमा वैकल्पीक उर्जा प्रर्वर्द्वनको लागी वैकल्पीक उर्जा विकास कार्यक्रममा आवश्यक वजेट तथा कार्यक्रम राख्न वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय निकायमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१७ कान्ति लोकपथ निर्माण सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको पूर्वोत्तर क्षेत्र हुंदै ललितपुर जोड्ने गरी निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको ९२ कि.मि. लामो कान्ति लोकपथको निर्माण कार्य यथाशीघ्र चाँडो सम्पन्न गर्नका लागि जिल्लास्तरबाट प्रयास भैरहेको भएपनि सो सडकको निर्माण कार्य स्थानीय प्रयासबाट मात्र सम्भव नभएकाले केन्द्रबाट आगामी आ.व.मा मकवानपुर जिल्ला अर्न्तगतको सडक खण्डमा स्तरोन्नती गर्न आवश्यक बजेट व्यवस्था हुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१८ सिमात खोला पक्की पुल निर्माण गर्ने सम्बन्धमा विश्व बैंकको सहयोगमा ग्रामीण पहुंच सुधार तथा विकेन्द्रीकरण कार्यक्रम अर्न्तर्गत निर्माण भैरहेको करीब ६५ कि.मि. लामो हटिया-र्राईगाउँ सडक खण्डको सिमात खोलामा पक्की पुल नभएको कारण वर्षयाममा सुचारु रुपमा यातायात संचालन गर्न कठिनाई भएको र यसबाट जिल्लाको पूर्वी भेगमा बसोबास गर्ने जनता प्रत्यक्ष प्रभावित भैरहेका हुँदा उक्त सिमात खोलामा र्सर्भेक्षण गरी पक्की पुल निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.१९ राप्ती नदीमा पक्की पुलको निर्माण गर्ने सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको हांडिखोला, पदमपोखरी र मनहरी गाउँ विकास समितिका जनताको कृषि, पशुजन्य उपजका साथै सदरमुकामसम्मको आवागमन सहज बनाउन र वर्षात्को समयमा नदी तर्नुपर्ने नियतिको अन्त्यका लागि बसामाडी गाउँ विकास समितिको तीनताप्के (घट्टेदमार) र पदमपोखरी तल्लो रमनटार (कोत्रा), र मनहरी गाउँ विकास समितिको रजैया र हांडिखोलाको लामिटार जोड्ने गरी राप्ती नदीमा पक्की पुल निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२० ग्रामीण सामुदायिक पूर्वाधार विकास कार्यक्रमको निरन्तरता सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको विपन्न, विकट, प्राकृतिक प्रकोप र खाद्यान्नको अभावले प्रभावित क्षेत्रमा सामुदायिक पूर्वाधार निर्माणको माध्यमद्वारा जनताको आर्थिक-सामाजिक स्थितिमा सुधार ल्याउने उद्देश्यले नेपाल सरकार, संयुक्त राष्ट्रसंघीय विश्व खाद्य कार्यक्रम, जर्मन प्राविधिक सहयोग नियोग (GTZ) समेतको सहयोगमा ग्रामीण सामुदायिक पूर्वाधार विकास कार्यक्रम (RCIW) सञ्चालन हुंदै आईरहेको र सो कार्यक्रमबाट सञ्चालनमा रहेको मनहरी - डाँडाखर्क -डाँडाबास सडक तथा अन्य लघु आयोजनाहरु समेत अधुरो अवस्थामा रहेका हुदाँ ग्रामीण सामुदायिक पूर्वाधार विकास कार्यक्रम (RCIW) लाई आगामी आ.व.मा पनि निरन्तरता दिई बांकी खण्डको सडक निर्माण कार्य पूरा गर्न र कार्यक्रम विस्तारका लागि स्थानीय विकास मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२१ र्राईगाउँ जोड्ने बागमतीमा मोटरेवल सस्पेन्सन बृज निर्माण सम्बन्धमा र्राईगाउँ जोड्ने सडकमा बाग्मती नदीमा मोटरेवल पुल नभएको कारण वर्षा याममा नदीमा पानीको सतह बढ्ने भएको कारण यातायातका साधनहरु तथा मानिसहरु आवात जावत गर्न अत्यन्त कठिनाई भएको कारण सो नदीमा मोटरेवल सस्पेन्सन बृज निर्माण गर्नुपर्ने जरुरी भएको तर सो कार्य स्थानीय प्रयास तथा साधन स्रोतबाट सम्भव नभएको हुदाँ उक्त बागमती खोलामा र्राईगाउँ जोड्ने मोटरेवल सस्पेन्सन बृज निर्माणका लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय एवं स्थानीय विकास मन्त्रालयमा अनुरोध गरी पठाउने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२२ टेलिकम टावर स्थापना सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाका दूर्गम ग्रामीण क्षेत्र भार्ता, कालिकाटार, नामटार, कांकडा, राक्सीरा‹, सरिखेत, खैराङ्ग, डाँडाखर्क र गोगने आदि क्षेत्रमा टेलिकम टावर नभएको कारण सो क्षेत्रका जनताहरु सञ्चार सुविधाबाट बञ्चित रहेकाले सो क्षेत्रका जनतामा समेत सञ्चार सुविधा उपलव्ध गराउन उपयुक्त स्थानमा टेलिकम टावर स्थापना गर्नका लागि नेपाल टलिकम दूरसञ्चार संस्थान केन्द्रिय कार्यालयमा जोडदार रुपमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२३ क्षेत्रीय स्तरको प्राकृतिक स्टेडियम निर्माण सम्बन्धमा पालुङ्ग गा.वि.स.कोर् इन्द्रायणी चौर काठमाण्डौ उपत्यकाबाट नजिक पर्ने र मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने सो स्थान क्षेत्रीय स्तरको प्राकृतिक स्टेडियम निर्माणका लागि उपयुक्त स्थान भई जि.वि.स.वाट समेत वजेट व्यवस्था भएको सो कार्य पुरा गर्नको लागि आवश्यक वजेट व्यवस्था हुन शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२४ पाउडर दुध कारखाना स्थापना सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्ला दुग्ध उत्पादनका दृष्टिले महत्वपूर्ण जिल्ला भएको हुदाँ मकवानपुर जिल्लामा कृषकहरुको दुग्ध व्यवसायलाई सहकारिताको माध्यमबाट व्यवसायीकरण गरी आर्थिक जीवनस्तर माथि उठाउन सकिने सम्भावना रहेकाले कृषकहरुको दुग्ध व्यवसायलाई प्रोत्साहित तथा पर्वद्धन गर्न सहकारिताको माध्यमबाट पाउडर दुध कारखाना स्थापनाका लागि आवश्यक पहल गरिदिन कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२५ मकवानपुरलाई औद्योगिक जिल्ला घोषणा राष्ट्रकै पुरानो औद्योगिक क्षेत्रको रुपमा स्थापित हेटौंडा औद्योगिक क्षेत्रको विकास गरी समग्र जिल्लावासीको आर्थिक सामाजिक समुन्नतिका लागि जिल्ला विकास समिति र उद्योग बाणिज्य संघबाट मकवानपुरलाई औद्योगिक जिल्ला घोषणा गर्न पहल भैरहेको छ । राष्ट्रिय अर्थ व्यवस्थामा यस जिल्लाको महत्व निरन्तर बढ्दै गैरहेको सर्न्दर्भमा मकवानपुर जिल्लालाई औद्योगिक जिल्ला घोषणा गरी उद्योग व्यापार प्रवर्द्धनमूलक कार्य सञ्चालनको व्यवस्था गरिदिन नेपाल सरकार उद्योग मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२६ रमौली प्रतापपुर वस्ती स्थानान्तरण सम्बन्धमा राप्ती नदी पारी रहेको मनहरी गाविसको वडा नं. ५ र ६ स्थित रमौली प्रतापपुरका करीव ३०० घरधुरी सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने विषयमा पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष कार्यालयबाट कारवाही भैरहेकोमा हाल सम्म सो कार्य हुन नसकेको हुदा यसलाई प्राथमिकताका साथ कार्य योजना बनाई व्यवस्थित रुपमा वस्ती स्थानान्तरण कार्य अघि बढाउन वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय एवं भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं.११.२७ शिक्षक दरवन्दी तथा कोटा थप सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लामा विद्यार्थी संख्याको अनुपातमा शिक्षक दरबन्दी न्यून भएबाट शिक्षाको गुणस्तर कायम राखी सबैको लागि शिक्षाको अवसर पुर्याउन कठिनाई परिरहेको हुंदा आगामी आ.व.मा विद्यार्थी अनुपातमा शिक्षक दरवन्दीको व्यवस्था गर्न र राहत कोटा थप गर्न शिक्षा मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२८ जनप्रिय कृषि प्राविधिक शिक्षालय हेटौडामा छात्रावास निर्माण सम्बन्धमा यस भेगको एकमात्र कृषि प्राविधिक विद्यालय हेटौडामा हेटौडा भन्दा बाहिरका विद्यार्थीहरु समेत पढ्न आउने र निजहरुको बसोवास व्यवस्था नहुदाँ महंगो घरभाडा तिरी बस्नुपरेबाट विद्यार्थीहरुलाई ज्यादै मर्कापर्न गएको हुदाँ हेटौडाभन्दा बाहिरका विद्यार्थीहरुलाई आवासीय छात्रावास निर्माण गर्नका लागि आवश्यक वजेट व्यवस्थाका लागि शिक्षा मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.२९ बहुप्राविधिक महा विद्यालय स्थापना गर्ने सम्बन्धमा बिभिन्न बिषयहरुमा तालिम दिई दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्न सहयोग गर्ने उद्देश्यले जिल्लामा स्थापना हुने बहु प्राविधिक महाविद्यालयप्रति सम्पूर्ण जिल्लावासीको तर्फाट प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै बहुप्राविधिक महाविद्यालयबाट दक्ष जनशक्ति उत्पादन तथा रोजगारी श्रृजना गर्नमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने भएको हुदाँ मकवानपुरमा बहुप्राविधिक महाविद्यालय यथाश्रि्र स्थापनाका लागि बिशेष पहल हुन शिक्षा मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३० क्षेत्रीय अस्पतालको स्थापना सम्बन्धमा नेपालका अन्य विकास क्षेत्रमा क्षेत्रीय स्तरको अस्पतालको स्थापना भएपनि मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रमा क्षेत्रीय अस्पताल नभएबाट यस क्षेत्रका जनताले क्षेत्रीय अस्पतालबाट प्राप्त गर्ने सेवाबाट बिमुख हुन परेको अवस्थामा मकवानपुर जिल्लाको सदरमुकाम हेटौडामा क्षेत्रीय अस्पताल स्थापना गर्ने निर्णय भएकोमा हालसम्म त्यसका लागि आवश्यक जनशक्ति, यन्त्र उपकरण र भौतिक पूर्वाधार समेतको व्यवस्था नभएको कारण यस क्षेत्रका जनताले आधारभूत स्वास्थ्य सुविधा पाउन नसकिरहेको हुंदा क्षेत्रीय अस्पतालको भवन निर्माण तथा जनशक्तिको समेत आवश्यक व्यवस्थापनको लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३१ कीटजन्य रोग अनुसन्धान तथा तालिम केन्द्रको सुदृढीकरण सम्बन्धमा २०३५ सालमा औलो अनुसन्धान तथा तालिम केन्द्रको रुपमा स्थापित कीटजन्य रोग अनुसन्धान तथा तालिम केन्द्रले लामखुट्टे र अन्य कीटहरुको टोकाईबाट हुने सवै प्रकारका रोगहरुको परीक्षण, रोकथाम र उपचारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउदै आएकोछ । सो केन्द्रलाई पूर्व झापादेखि पश्चिम कञ्चनपुरसम्मका भित्री मधेशको उष्ण हावापानीमा पाईने कीटजन्य रोगहरु नियन्त्रण गर्ने दक्षिण एशियाकै अनुसन्धानको रुपमा विकास तथा विस्तार गर्न नेपाल सरकारको तर्फाट विशेष ध्यान पुर्याउन स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३२ आर्युर्वेद औषधालयको स्थापना सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी भेगमा पर्ने दामन, पालुङ्ग, आग्रा, गोगने, टिष्टुङ्ग , लगायत १३ वटा गा.वि.स.मा जडिबुटी प्रशस्त पाईने भएकाले स्थानीय प्राकृतिक श्रोतमा आधारित आर्युर्वेद औषधालय स्थापना गर्न स्थानीय जनताबाट समेत गत बिगत देखिनै माग भई रहेको र हाम्रो उपलव्ध प्राकृतिक स्रोतसाधन समेतलाई ध्यानमा राख्दा उक्त दामन क्षेत्रमा आयुर्वेदिक औषधालय स्थापना गर्नु अत्यन्तै उपयोगी हुने हुदाँ सो औषधालय स्थापना गर्नका लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय आयुर्वेदिक बिभागमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३३ भिमफेदी गाविस वडा नं. ५ - ७ का बीचमा पक्की पुल निर्माण गर्ने सम्बन्धमा भिमफेदी गाविस वडा नं. ५ र ७ को विचमा ठाडो खोलामा पुल नभएको कारण त्यस बाटोबाट आवतजावत गर्ने भिमफेदी, बुढीचौर, कोगटे, इपालगायतका ग्रामीण भेगका बासिन्दाहरुलाई ठूलो समस्या परेको हुदाँ उक्त खोलामा पक्की पुल निर्माण गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं ११.३४ मचान होटलको कर रोयल्टी व्यवस्थापन सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गा.वि.स.को वडा नं २ मा पर्ने मचान होटललाई चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज अर्न्तगत राखी सो होटलले तिर्ने कर रोयल्टी निकुञ्जबाट असुल गर्ने गरेको सो रकम मकवानपुर जिल्लाले प्राप्त नगरेको र्सर्न्दभमा वैठकमा छलफल हुदाँ सो मचान होटल मकवानपुर जिल्लाको क्षेत्र भित्र पर्ने भएकाले सो होटलबाट प्राप्त हुने कर तथा रोयल्टी दस्तुर मकवानपुर जि.वि.स.ले उठाउन पाउने गरी व्यवस्था हुन बन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय र स्थानीय विकास मन्त्रालयमा माग गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३५ मकवानपुर र रौतहटको सीमा बिवाद सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको धियाल गा.वि.स.को वडा नं. १, ५ र ६ को गैडाटार, मोरङ्गे, महादेव डांडा र सरस्वती नामका वस्तीहरु रौतहट जिल्लासंग जोडिएको र २०४४ सालमा तत्कालीन सरकाले यस क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका स्थानयि बासिन्दालाई उर्ठाई अन्यत्र सारिएकोमा बसोबासको उचित व्यवस्थापन हुन नसकेको भन्दै पुन साविक स्थानहरुमा नै बसोबास गर्दै आएको र हाल उक्त स्थान धियाल गाविस र रौतहट जिल्ला मध्ये कुन निकायको क्षेत्राधिकार भित्र पर्ने भन्ने एकिन नभै सिमा बिवाद चलीरहेको कारण सो क्षेत्रमा गरिने विकास निर्माण, प्राकृतिक श्रोतको उपयोग संरक्षण तथा अन्य दैनिक प्रशासनिक कार्य र स्थानीय जनतालाई सेवा प्रबाह गर्ने कुरामा समेत कठिनाई उत्पन्न भएकाले यस बिषयलाई केन्द्रबाट गम्भिरतापूर्वक ग्रहण गरी सीमा बिवाद रहेको क्षेत्र भूभागको अध्ययन निरीक्षण गर्न एउटा प्राविधिक टोली पर्ठाई बिवादित भूभाग बिषयमा आवश्यक निर्णय लिन स्थानीय विकास मन्त्रालय एवं गृह मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३६ ऐतिहासीक सहिदहरुको स्मृती सम्बन्धमा हेटौडा नगरपालिका वडा नं.११ स्थित शहिद स्मारक देशकै चर्चित स्थान मध्येको रहेको र उक्त स्थानमा २०६२/०६३ को ऐतिहासीक सहिदहरुको स्मृतिमा स्तम्भ निर्माण गर्दा त्यस क्षेत्र विकासमा सहयोग पुग्नुका साथै सहिदहरुको सम्मान बढ्ने भएको हुंदा स्मृति निर्माण गर्नको लागि गृह मन्त्रालय र संस्कृति तथा पूर्नसंरचना मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने तथा सो स्तम्भ निर्माणको लागि प्रारम्भिक कार्य जि.वि.स. र नगरपालिकाको साझेदारीमा गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं. ११.३७ सान्नानीटार हाँडीखोला झोलुंगे पुल बर्षादको समयमा आउने बाढीले बर्षोनी धनजनको क्षति पुग्ने गरेको साथै यस मकवानपुर जिल्लाकै तरकारी उत्पादनको पकेट क्षेत्रको रुपमा रहेको हाँडीखोला गा.वि.स.लाई जोड्ने र धेरै जनताको आवतजावत हुने स्थान वसामाडी गाउँ विकास समिति वडा नं. १ सान्नानीटार देखी हाँडिखोला गाउँ विकास समिति वडा नं. ६ साझा टोलसम्म झोलुङ्गे पुल निर्माण गर्न जि.वि.स.को स्रोतबाट संभव नदेखिएकोले केन्द्रीय योजनामा समावेश गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३८ चुरीयामाई गाउँ विकास समिति वडा नं. ६ चिप्लेटी र बाँसघारी बस्ती स्थानान्तरण गत बर्ष आएको बाढी पहिरोको कारण चुरीयामाई गाउँ विकास समिति वडा नं. ६ चिप्लेटी र बांसघारी लगायतका क्षेत्रमा अन्दाजी १०० घरधुरी वस्ति मानव बसोबास गर्न अनुपयुक्त भएको हुंदा उक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने समुदायलाई अन्यत्र स्थानमा स्थानान्तरणको लागि वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालय एवं भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.३९ राप्ती नदी नियन्त्रण राप्ती नदीको सतह बढ्ने क्रमले राप्ती खोलाभन्दा दक्षिणपट्टी रहेको पदमपोखरी गाविसका वडा नं. ९, ८ लगायतका क्षेत्रहरुमा बर्षेनी आउने बाढीको कारण कटान गरी वस्ती तथा खेतीयोग्य जमीन क्षय भएबाट उक्त क्षेत्रमा राप्ती नदी नियन्त्रण कार्यक्रमलाई केन्द्रीय योजनामा समावेश गरी कार्यक्रम संचालन गर्नका लागि जलश्रोत मन्त्रालय तथा जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४० लोथर खोला नियन्त्रण मनहरी गाउँ विकास समिति वडा नं. १ मा रहेको लोथर खोलाको सतह वढेको कारणवाट लोथर वजार क्षेत्रमा ठूलो धन जनको क्षति हुने देखिएकोले सो सम्वन्धमा जि.वि.स.मकवानपुर र जि.वि.स.चितवनको वीच छलफल गरी समस्या समाधान गर्न पहल गर्ने र संरक्षणको कार्यक्रम ल्याउन जलश्रोत मन्त्रालय तथा जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४१ पर्सा बन्यजन्तु आरक्षको मध्यवर्ती क्षेत्र भित्र पर्ने सामुदायिक बन व्यवस्थापन सम्बन्धमा मकवानपुर जिल्लाको चुरियामाई, पदमपोखरी, हाँडीखोला र मनहरी गा.वि.स.का केही क्षेत्र पर्सा बन्यजन्तु आरक्षको मध्यवर्ती क्षेत्र भित्र पर्ने र उक्त क्षेत्रमा साविक जिल्ला बन कार्यालयको सहयोगमा २० वटा सामुदायिक बन र ६४ वटा गरिवको लागि कवुलियत वन समूह गठन भएका छन् र त्यस क्षेत्रको वनसंरक्षण र व्यवस्था सम्बन्धी कुनै कार्यक्रम नआएको हुंदा कार्यक्रम संचालन गर्न वन तथा भूसंरक्षण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४२ खानी राजश्व बांडफांड सम्बन्धमा यस जिल्लाका विभिन्न गाउँ विकास समितिहरुबाट खानी उत्खनन् गर्न खानी तथा भूगर्भ विभागले अनुमति दिएको तर यस जिल्ला विकास समितिले हालसम्म पनि स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन, तथा नियमावली बमोजिम खानीबाट उठेको रोयल्टीको ५० प्रतिशत रकम राजश्व बांडफांड बापत पाउनु पर्नेमा प्राप्त नभएको हुँदा हालसम्मको राजश्व रकम उपलव्ध गराउन खानी तथा भूगर्भ विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४३ मनहरी वजार संरक्षण सम्वन्धमा मनहरी गाउँ विकास समिति वडा नं. २ मा रहेको मनहरी खोलाको सतह वढेको कारणवाट मनहरी वजार क्षेत्रमा ठूलो धन जनको क्षति हुने देखिएकोले सो सम्वन्धमा जि.वि.स.मकवानपुर र जि.वि.स.चितवनको वीच छलफल गरी समस्या समाधान गर्न पहल गर्ने र संरक्षणको कार्यक्रम ल्याउन जलश्रोत मन्त्रालय तथा जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभागमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४४ भकुण्डेवास दुम्सीखर्क ग्रामिण सडक निर्माण सम्वन्धमा गरिवि निवारण कोष मार्फ हाल संचालनमा रहेको भकुण्डेवास दुम्सीखर्क ग्रामिण सडकको निर्माण वाट त्यस भेगका वासिन्दालाई कृषि उपजहरु वजारमा आयात गर्न सहज भई अत्यन्तै उपलव्द्यीपूर्ण देखिएकोले आगामी आ.व.मा सो योजनालाई निरन्तरता दिई विस्तार गर्नको लागी गरिवि निवारण कोष संग अनुरोध गर्ने निर्णय गरीयो ।
निर्णय नं. ११.४५ दर्दरा लामिटार पक्कि पुल निर्माण सम्वन्धमा हांडिखोला गाविस वडा नं. ८ दर्दरा र लामिटारमा पक्कि पुल निर्माणको लागी संभाव्यता अध्ययन तथा सर्भै डिजाईनको लागी जि.वि.स.वाट समेत रकम विनियोजन गरी उच्च प्राथमिकतामा राखिएकोले उक्त स्थानमा पक्कि पुल निर्माणको लागी केन्द्रीय योजनामा समावेश गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग, स्थानीय विकास मन्त्रालय र भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४६ कुलेखानी पुरुण्डी हुमाने भंज्याङ्ग सडक सम्बन्धमाः कुलेखानी पुरुण्डी हुमाने भंज्याङ्ग सडक जिल्ला विकास समिति र स्थानीय जनताको सामुहिक प्रयासमा ट्रयाक खोल्ने अर्थात कच्ची सडक निर्माण कार्य पुरा भएकोमा सो सडकमा हाल गुड्ने यातायातका साधनको चाप समेतलाई बिचार गर्दा अव सो सडकको स्तरबृद्धि गर्नु पर्ने भएकोले सो कार्यका लागि जि.वि.स.को आन्तरिक श्रोतबाट नभ्याउने भएकाले चालु आर्थिक वर्षा जनसहभागितमा आधारीत विकास कार्यक्रम अर्न्तगत स्थानीय विकास मन्त्रालयवाट क्षेत्रिय स्तरको सडकको रुपमा पहिचान गरी रकम समेत विनियोजन भएको र्सर्न्दभमा सो कार्यक्रमलाई यथावत रुपमा आगामी आ.व.मा समेत समावेश गरीदिनहुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रलाय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४७ दामन डाडावास डाडाखर्क खैराङ्ग सडक सम्वन्धमाः जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रलाई पालुङ्ग लगाएत सदरमुकाम हेटौडा सम्म जोडने दामन डाडावास डाडाखर्क खैराङ्ग सडक जिल्ला विकास समिति र स्थानीय जनताको सामुहिक प्रयासमा ट्रयाक खोल्ने अर्थात कच्ची सडक निर्माण कार्य भइरहेकोमा सो क्षेत्रमा उत्पादन हुने कृषिजन्य वस्तुहरुलाई सहज रुपमा हेटौडा लगाएत अन्य शहरहरुमा विक्रीको लागी लैजान सो सडक निर्माणको महत्वपुर्ण भुमिका हुने हुदा चालु आर्थिक वर्षा जनसहभागितमा आधारीत विकास कार्यक्रम अर्न्तगत स्थानीय विकास मन्त्रालयमा समेत जिल्ला विकास समितिवाट प्रस्तावित गरीएकोमा आगामी आ.व.मा समेत सो सडकलाई केन्द्रिय योजनामा समावेश गरीदिनहुन भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रलाय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४८ अपाङ्ग भक्ता सम्वन्धमाः सामाजिक सुरक्षा भत्ता कार्य संचालन निर्देशिकाले पूर्ण अशक्त अपाङ्ग र अति अशक्त अपाङ्गहरुलाई दिईने भत्ता कोटा प्रणालीमा आधारित रहेको कारण जिल्लाका धेरै अपाङ्गहरु राज्यको सुविधाबाट बन्जितिको अवस्थामा रहेको हुंदा देशका सम्पूर्ण अशक्त अपाङ्गहरुलाई अशक्त भत्ता उपलव्ध गराउन स्थानीय विकास मन्त्रालय, अर्थ मन्त्रालय र गृह मन्त्रालयलाई अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.४९ हटिया, हर्नामाडी चुरिया ग्रामीण चक्रपत्र निर्माण सम्वन्धमाः जिल्ला विकास समिति र गाउ विकास समितिको लगानीमा स्थानीय स्रोत साधनहरु परिचालन गरी हटिया, हर्नामाडी र चुरिया जस्ता नगरसंग जोडिएका गाउ घनावस्ती र अन्न भण्डारका रुपमा चिनिएका गाउ विकास समितिहरुलाई जोड्ने ग्रामीण चक्रपथ स्थारीकरण तथा काल पत्रे गर्न स्थानीय स्रोतसाधन अपुग भएको हुंदा उक्त चक्रपथ निर्माणको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५० मनहरी, कांकडा, खैराङ्ग, डांडाखर्क गाविस हुदै धादिङ्ग जिल्ला जोड्ने ग्रामीण सडक निर्माण सम्वन्धमाः जिल्लाको विकट पश्चिम उत्तरी क्षेत्रलाई जिल्ला सडक संजालसंग जोडि उक्त क्षेत्रका सामाजिक तथा आर्थिक विकासमा सहयोग समेत पुग्ने मनहरी, कांकडा, खैराङ्ग, डांडाखर्क गाविस हुदै धादिङ्ग जिल्ला जोड्ने ग्रामीण सडक निर्माणको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५१ राइगाउ गाविसमा वृहत खानेपानी योजना संचालन सम्वन्धमाः जिल्लाको पूर्वि दुर्गम तथा र्राई जातिको बसोबास रहेको र्राईगाउ गाउ विकास समितिको वडा नं. ९,८,४,१,२ मा बृहत खानेपानी आयोजना संचालनको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५२ नवलपुर पदमपोखरी पक्कीपुल निर्माण सम्वन्धमाः हेटौंडा नगरपालिका वडा नं ११ र र पदमपोखरी वाडा नं आलदमार जोडने रापती खोलामा पक्कीपुल निर्माणको लागि भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय, स्थानीय विकास मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय योजना आयोग समेतमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५३ ठिंगन मन्थली काभ्रे तालढुङ्ग मोटरबाटो निर्माण सम्वन्धमाः जिल्लाको पूर्व उत्तरी क्षेत्रमा मोटर बाटोको अभावमा ग्रामीण जनताहरुको आवागमन तथा कृषि उपजहरुलाई बजार सम्म ल्याउन कठिनाई परेको सर्न्दर्भमा ठिंगन गाविसबाट मन्थली गाविस हुंदै काभ्रे जिल्लाको तालढुङ्ग सम्म जोड्ने ग्रामीण सडक निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय र राष्ट्रिय योजना आयोगमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५४ मन्थली ललितपुर खयरघारी झोपु निर्माण सम्वन्धमाः मकवानपुर जिल्लाको मन्थली गाविस र ललितपुर जिल्लाको खयरघारी जोड्ने झोलुङ्ग पुल निर्माण गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५५ राइगाउँ वडा नं. ३ र ५ विचमा झोपु निर्माण सम्वन्धमाः मकवानपुर जिल्लाको सुदुर पूर्वी राइ दनुवार जातिहरुको बसोबास रहेको र्राईगाउ गाविस वडा नं. ३ र ५ वीचमा झोलुङ्ग पुल निर्माण गर्न राष्ट्रिय योजना आयोग र स्थानीय विकास मन्त्रालय, सस्पेन्सन बृज डिभिजनमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५६ हेटौडा नगरको पश्चि क्षेत्रमा वाईपास सडक निर्माण सम्वन्धमाः जिल्लामा जनघनत्वको क्रमशः बृद्धि संगसंगै सवारीका साधनहरु पनि बढदै गएको कारण हेटौ्रडा बजारको आवागमन अत्यन्त बढको छ । औद्योगिक क्षेत्र, पूर्व पश्चिम राजमार्ग, त्रिभुवन राजपथ र उपत्याका प्रवेशको छोटो दुरीको वैकल्पीक मार्गहरुको कारण जिल्ला सदरमुकाम रहेको हेटौंडा बजारमा सवारीका साधनको अत्यन्त चाप बढेको छ । सांघुरा सडकहरुमा सवारी साधनका चापको बृद्धि संग संगै सवारी दुर्घटना पनि क्रमशः बढ्दै गएको कारण त्यस्ता समस्याहरुलाई न्यूनिकरण गर्न स्थानीय निकायहरुको समेत लागत सहभागितामा बजारलाई छलेर त्रिभुवन राजपथको पश्चिम राप्ती खोलाको किनार हुंदै चुरियामाई गाविस निस्कने वाईपास सडक निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय र राष्ट्रिय योजना आयोगमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५७ वाईपास सडक निर्माण सम्वन्धमाः त्रिभुवन राजपथ तथा महेन्द्र राजमार्गमा बढ्दै गएको सवारी चापलाई व्यवस्थित गर्न चुरियामाई गाविसको रातोमाटे हुदैं पदमपोखरी गाविसको बृद्धावन-रमनटार हुंदै बसामाडी गाविसको वडा नं ५ घट्टेदमार वाईपास सडक निर्माण गर्न भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय र राष्ट्रिय योजना आयोगमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो ।
निर्णय नं. ११.५८ वैकल्पिक उर्जाका प्रविधिहरुमा दिँदै आएको अनुदान सम्बन्धमाः नेपाल सरकार, वातावरण, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय, वैकल्पिक उर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रवाट जनसमुदायको लागि विभिन्न वैकल्पिक उर्जाका प्रविधिहरुमा दिँदै आएको अनुदान, जिल्ला विकास अन्तरगत जिल्ला उर्जा कोषमा माग गर्ने प्रस्ताव गरियो ।
निर्णय नं. ११.५९ जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयको भवन निर्माण सम्बन्धमाः जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय, मकवानपुरका निम्न उल्लेखित कार्यहरु सम्पन्न गर्न स्थानीय स्रोतले नभ्याउने भएको हुंदा स्वास्थय तथा जनसंख्या मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरियो । १. हाल ओ.पि.डि. र इमर्जेन्सी सञ्चालन भइरहेको पुरानो अस्पताल भवन भत्काई प्रयोगशाला, एक्स रे, माइनर ओ.टि. सहितको ओ.पि.डि. तथा इमर्जेन्सी भवन बनाउने । २. पुरानो मे.सु. भवन भत्काई नया मे.सु. क्वाटर बनाउने । ३. पुरानो २ परिवार डाक्टर क्वाटर भत्काई नया ४ परिवार डाक्टर क्वाटर बनाउने । ४. पुरानो २ परिवार नर्सि क्वाटर भत्काई नया ड परिवार स्टाफ क्वाटर बनाउने । ५. इमर्जेन्सी इन्चार्जको क्वाटर भत्काई नया बनाउने । ६. जिल्ला स्टोर र तालिम हल बनाउने । ७. जनस्वास्थ्य प्रशासक/अधिकृतको लागि क्वाटर नभएकाले नया बनाउने ।
निर्णय नं. ११.६० धन्यवाद सम्बन्धमा: मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रको दामन गाविसमा अवस्थित दामन भ्यूटावर चालु आर्थिक बर्षदेखि यस जिल्ला विकास समितिलाई हस्तान्तरण भै आएकोमा पर्यटन तथा नागरिक उड्यन मन्त्रालयलाई धन्यवाद दिने निर्णय गरियो ।
२०५८ सालको जनगणना अनुसार यस जिल्लाको कूल जनसंख्या ३,९२,६०४ रहेको छ जसमध्ये महिलाहरु ४९.२८ प्रतिशत छन् । २०६४ सालको प्रक्षेपित तथ्याङ्क अनुसार यस जिल्लाको जनसंख्या ४,३८,१०१ अनुमान गरिएको छ । यस जिल्लाको औसत बाषिर्क जनसंख्या बृद्धिदर २.२२ प्रतिशत रहेको छ जुन ४८ सालको जनसंख्या वृद्धिको तुलनामा ०.३४ प्रतिशतले घटेको छ । एक परिवारमा सरदर ५.५२ जना सदस्यहरु रहने गरेको तथ्याङ्कले देखाउछ ।
जनसंख्याको दृष्टिकोणले सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको गाविस छतिवन हो । यस गाविसको जनसंख्या २१,५२३ छ भने सबैभन्दा कम जनसंख्या भएको गाविस कोगटे हो जसमा १,४२९ जना छन् । हेटौंडा नगरपालिकाको जनसंख्या ६८,४८२ रहेको छ । नेपालको कूल जनसंख्याको १.७५ जनसाख्यिक योगदान यस जिल्लाको रहेको छ ।
जनगणना साल
घरधुरी संख्या
परिवार संख्या
जनसंख्या बृद्धिदर (%)
जनघनत्व
सरदर आयु
पुरुष महिला अनुपात
ग्रामीण जनसंख्या (%)
शहरी जनसंख्या (%)
२०४८
५६०९१
५.६
२.६
१२९.७
५८.५ बर्ष
१.०२
८२.९
१७.१
२०५८
७१११२
५.५
२.२
१६०.५
५५.७५ बर्ष
१.०२
८२.६
१७.४
प्राकृतिक स्वरुप
यो जिल्ला मध्य पहाडी जिल्ला हो । यहाको ७५५ भू-भाग पहाडले ढाकेको छ । शिशिर याममा हिउं पर्ने २५८४ मिटरको उच्च भू-भाग (दामन गाविसको सिमभञ्ज्याङ्ग) देखि दक्षिणतर्फसमुद्री सतहको १६६ मिटर सम्मको होचो भू-भाग (राईगाउ गाविसको हात्तीढुङ्गा) यहा पाइन्छ ।
मकवानपुर जिल्ला विभिन्न जात जाति तथा सांस्कृतिक विविधताको साथै हिउपर्ने पहाडी क्षेत्रदेखि समथर मैदानसम्म भएको यस जिल्ला जैविक विविधताको दृष्टिले पनि अन्यन्तै धनी रहेको छ । यसलाई सुनगाभाको प्राकृतिक म्यूजियमको रुपमा पनि चिन्न सकिन्छ । छोटो दूरी तथा सानो भूभागमा पनि ठूलो वातावरणीय विविधताको श्रृंखला रहेको भैसेदेखि सिमभन्ज्याङ्ग सम्मको उचाईमा ९० जाति (जेनेरा)को सुनगाभा (अर्किड) मध्ये ६२ जाति यस जिल्लामा पाइन्छ ।
हावापानी
जिल्लाको धरातलीय विविधता संगसंगै यहांको हावापानीमा पनि निकै विविधता पाइन्छ । यहां मुख्यतया ३ किसिमको हावापानी पाइन्छ जसमा दक्षिणतर्फ चुरे श्रृंखलाको आसपास उष्ण, त्यसपछि क्रमशः उत्तर तर्फ समशीतोष्ण र शीतोष्ण किसिमको हावापानी पाईन्छ ।
यस जिल्लामा वाषिर्क सरदर २५३५ मिलि लिटर बर्षा हुन्छ । यो अंक नेपालको चेहरापुञ्जी भनेर चिनिने कास्की जिल्लाको पोखरा पछिको अंक हो । जाडो महिनाको पुस माघमा न्यूनतम १६.६ डि.से. तापक्रम पाइन्छ भने गर्मीयामको बैशाख जेठमा अधिकतम ३०.३ डि.से. तापक्रम पाइन्छ ।
नदी नाला/ताल
यस जिल्लालाई जलाधारको रुपमा चार जलाधार क्षेत्र र १२५ उप-जलाधार क्षेत्रमा विभाजन गर्न सकिन्छ । चार जलाधार क्षेत्रमा बाग्मती, बकैया, राप्ती र त्रिशुली हुन् । यस जिल्लाको ३.२७ प्रतिशत भूभाग नदी, खोला तथा तालले ढाकेको छ । जिल्लाको पूर्वी सीमा नदीको रुपमा रहेको वाग्मती नदी, पूर्व मध्यभागबाट शुरु भै दक्षिणतर्फ बग्ने बकैया नदी, जिल्लाको मध्यभागबाट बग्ने राप्ती, पश्चिमी भेगबाट बग्ने मनहरी र पश्चिमी सीमानदी लोथर यस जिल्लाका प्रमुख नदीहरु हुन् । यस जिल्लामा विद्युत् उत्पादन गर्नको लागि निर्माण गरिएको मानव निर्मित इन्द्रसरोवर प्रमुख रुपमा रहेको छ । यो कुलेखानी र मार्खु गाउ विकास समितिको ७ कि.मि. क्षेत्रफलमा फैलिएर रहेको छ ।
स्थायी पानीको श्रोतको अभाव रहेको यी नदीहरुमा बर्षातको समयमा बाढीको रुपमा प्रशस्त मात्रामा पानी बगेता पनि हिउंदमा ज्यादै कम पानी बग्ने गर्दछ । यी नदीहरुका प्रमुख शाखाको रुपमा रहेको खोलाहरु निम्नानुसार रहेका छन् ।
राप्ती नदी
वाग्मती नदी
बकैया नदी
मनहरी
लोथर
ज्यामिरे खोला
कुलेखानी खोला
सुनचुरी खोला
काली खोला
रेइती खोला
कर्रा खोला
इपा खोला
हरदा खोला
गोरन्दी खोला
पानथाली
सामरी खोला
चौरा खोला
अधेंरी खोला
भैंसे खोला
नक्टे
कुख्रेनी खोला
खानी खोला
ल्वोहाजोर खोला
जिर्खे खोला
ज्यामिरे
अघोर खोला
सिम खोला
माझी खोला
घट्टे खोला
कत्ले खोला
लाम्कना खोला
सिमात खोला
महविर खोला
बगै खोला
महादेव खोला
जुइना खोला
स्यार्रसे खोला
हांडी खोला
चिरुवा खोला
धमिले खोला
दुबो कत्ले खोला
मान्डु खोला
चांदी खोला
हिरामुनी खोला
तीन भंगाले
थांटी
भू-उपयोग
यस जिल्लाको कूल क्षेत्रफल २,४४,४५७ हेक्टर मध्ये कृषियोग्य जमिन ६१४८९ हे. (२५.१५%), झांडी, घांसे मैदान ४९६८ हे. (२.०३%), खोलानाला तथा बगर १६७१० हे. (६.८३%), वन क्षेत्र १४४५५८ हे. (५९.१४५), औद्योगिक क्षेत्र १६०७ हे. (०.६६%), निकुञ्ज क्षेत्र १५१२५ हे. (६.१९%) छ । जिल्लाको ७५ प्रतिशत भूभाग पहाडी र २५ प्रतिशत भूभाग समथर रहेको छ ।
मुख्य पर्वत श्रृंखला
चन्द्रागिरी :फाखेल गाविसदेखि टिष्टुङ्ग गाविससम्म
महाभारत : बेतिनी गाविसदेखि खैराङ्ग गाविससम्म
चुरे : र्राईगाउ गाविसदेखि मनहरी गाविससम्म
पेशा
मकवानपुर जिल्ला औद्योगिक जिल्लाको नामले चिनिएता पनि यहाका मानिसहरुको मुख्य पेशा कृषि नै हो । यहाको कूल जनसंख्या मध्ये ८२.७% कृषिमा र १७.३५ गैर कृषिमा संलग्न छन् । आर्थिक रुपले सक्रिय जनसंख्याको ५३.६% कृषिमा र ४६.९४% जनसंख्या गैर कृषि पेशामा संलग्न छन् ।
जाति
मकवानपुर जिल्ला बहुजातीय र बहुभाषिक जातजातिहरुको एउटा फूलबारी हो । यो जिल्ला तामाङ्ग जातिको बाहुल्य भएको जिल्ला हो । यहा“ ४७.३% तामाङ्ग छन् । ७०% भन्दा बढी जनजातिहरुको बसोबास रहेको छ । तामाङ्ग जाति पछि दोश्रो स्थानमा ब्राम्हण (१४.९%), तेश्रोमा क्षेत्री (१०.६%), चौथोमा नेवार (६.८%), पा“चौमा मगर (५.०१%) र छैठौंमा चेपाङ्ग (३.८%) आदि विभिन्न जातजाति प्रमुख रुपमा रहेको छन् । दलित जातिहरु करिव ७% छन् । जातीय विविधताको धनी यस जिल्लामा अन्य जिल्लामा नभएकोर लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेका वनकरिया जातिको पनि बसोबास छ ।
धर्म
यस जिल्लामा विविध धर्म र सम्प्रदायका मानिस बसोबास गर्दछन् । तामाङ जातिको वाहुल्य रहेको भएतापनि हिन्दू धर्म मान्नेहरु बढी देखिन्छन् भने क्रिश्चियन र इस्लाम धर्म मान्नेहरु न्यून रहेको पाइन्छ । यस जिल्लामा हिन्दूधर्मावलम्वीहरु ४९.३६% छन् भने बौद्ध धर्म मान्नेहरु ४७.६३% छन् । क्रिश्चियन र इश्लाम धर्मावलम्वीहरु क्रमशः २.०७ र ०.३२ प्रतिशत रहेको तथ्याङ्कबाट देखिन्छ ।
धार्मिक स्थल
मकवानपुर जिल्लाको धार्मिक मठ मन्दिरहरु उल्लेख्य रुपमा छन् । हेटौंडा नगरपालिका क्षेत्र भित्र भूटनदेवी, भुवनेश्वर महादेव, पुण्य क्षेत्र रहेका छन् भने मकवानपुरगढी गाविसमा मनकामना मन्दिर र वंशगोपालको मन्दिर रहेको छ । चुरियामाई गाविसमा चुरियामाईको र भैंसे गाविसमा त्रिखण्डी महादेवको मन्दिर प्रसिद्ध छन् । त्यसैगरी दामन गाविसमा ऋषेश्वर र इन्द्रायणी माईको मन्दिर छ भने बज्रबाराही गाविसमा बज्रबाराही, नामटार गाविसमा स्यार्सेकालिका, चित्लाङ्ग गाविसमा शिवालय आदि प्रख्यात मठ मन्दिर तथा देवालयहरु छन् ।
प्रमुख बजार केन्द्रहरु
समाज र जनसंख्याको विकासको क्रमसंगै ग्रामीण क्षेत्रहरुमा ग्रामीण जनताको आवश्यकताका वस्तु तथा सेवाहरु र स्थानीय स्तरमा उत्पादन भएका वस्तु तथा सेवाहरु खरिद विक्री गर्ने उद्देश्यले विभिन्न ग्रामीण क्षेत्रहरुमा बजार केन्द्रहरु स्थापना र विकास हुंदै गएको पाइन्छ । यसरी स्थापना र विकास भएका बजारहरु हेटौंडा, भीमफेदी, मनहरी, लोथर, छतिवन, फापरवारी, चौघडा, पालुङ्ग (ओखरेबजार), हुन् । त्यसैगरी भैंसे, दामन (शिखरकोट), हटिया (चिसापानी), बसामाडी (बस्तीपुर), बज्रबाराही (सरस्वती बजार), मार्खु, कुलेखानी, नामटार, हर्नामाडी आदि पनि क्रमशः बजारउन्मुख गाविसहरु हुन् ।
स्वास्थ्य
यस जिल्लालाई मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको सदरमुकामको रुपमा विकास गर्ने कार्य संगसंगै क्षेत्रीय अस्पताल निर्माण गर्ने नीतिगत निर्णय भैसकेको छ । हाल यस जिल्लामा ५० शैयाको एक जिल्ला अस्पताल, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र ४, स्वास्थ्य चौकी १ र उपस्वास्थ्य चौकी ३१ रहेको छ । आयुर्वेदिक औषधालय दुइवटा छन् । यस जिल्लामा शिशु मृत्युदर प्रति हजार ६४ जना र बालमृत्युदर ९१ जना रहेको पाइन्छ । कुल प्रजनन् दर प्रति महिला ५.१ छ भने परिवार नियोजनको सेवा लिने व्यक्ति ३९% मात्र रहेको छ ।
शिक्षा
२०४८ सालको तथ्याङ्क अनुसार यस जिल्लाको साक्षरता प्रतिशत ३८.४% रहेकोमा २०५८ सालको जनगणना अनुसार यो दर बढेर ६३.४% पुगेको छ । महिला साक्षरता प्रतिशत ५३.९% छन् भने पुरुष साक्षरता ७२.६% रहेको छ । यस जिल्लाको बढी साक्षर भएको गाविस हर्नामाडी (६१.२८%) हो भने सबैभन्दा कम साक्षर भएको गाविस भार्ता (१४.७६%) हो । जिल्लाको विभिन्न तहको अध्यापन गराउने शैक्षिक संस्थाहरुको विवरण निम्नानुसार छन् ।
शैक्षिक संस्था
शैक्षिक तह
सामुदायिक
संस्थागत
जम्मा
क्याम्पस
स्नातकोत्तर तहसम्म
१
१
२
स्नातक तहसम्म
३ (ब.बि.अ.सस्थान समेत)
१
४
प्रमाणपत्र तहसम्म
३ (ब.बि.अ.सस्थान समेत)
-
३
उ.मा.वि.
१५
४
१९
विद्यालय
माध्यमिक
५१
१५
६६
निम्न माध्यमिक
९८
१८
११६
प्राथमिक
४१७
५६
४७३
बाल विकास केन्द्र
१६८
१७५
३४३
प्राविधिक शिक्षालय
१
१
२
कृषि तथा पशु
कृषि पेशामा ८२.७% जनता संलग्न रहेको यस जिल्लामा २५.१५% भूभाग कृषि क्षेत्रले मात्र ढाकेको छ । कृषि भूमिको ३७.२८% मा बर्षरि र मौसमी सिंचाई सुविधा पुगेको छ । भूबनोटको आधारमा यस जिल्लालाई मध्य पहाड र भित्री मधेशको रुपमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ । महाभारत पर्वत श्रृंखलाको उत्तरी भेगमा पर्ने उच्च भूभागदेखि वेशी फा“टसम्मको चिसो भागमा खासगरी बेमौसमी तरकारी, आलु, हिउंदे फलफूल, सुन्तला जातका फलफूलका लागि उपयुक्त हावापानी छ भने तल्लो पहाडी भेगमा अगौटे तरकारी, आलु तथा खाद्यान्न उत्पादनको लागि उपयुक्त मानिन्छ । त्यसैगरी चुरेपर्वत र महाभारत पर्वत श्रृंखला बीचको एक चौथाइ समथर भूभागमा न्यानो हावापानी भएको कारण अगौटे तरकारी, आलु तथा खाद्यान्न उत्पादनको दृष्टिले उपयुक्त ठानिन्छ । यस जिल्लामा उन्नत जातका गाई, भैंसी र बाख्रा पालन व्यवसाय क्रमिक रुपले बढ्दै गएको पाइन्छ भने वंगुर, भेडा र कुखुरा पालन कार्य भने क्रमशः घटेको देखिन्छ । पशुजन्य उत्पादनमध्ये दुध वाषिर्क १३४१.३ मे.टन, मासु २९५.१ मे. टन र अण्डा ४१०७५९.१ गोटाले बढ्दो छ भने माछा उत्पादनमा खासै बढोत्तरी देखिन्न । पशुजन्य उत्पादन र जनसंख्याको तुलना गर्दा एक बर्षा एकजनाको भागमा दुध १२३.९७ लिटर, मासु १९.०९ किलो, अण्टा १४.२६ गोटा र माछा ७७.६८ ग्राम पर्न आउँछ ।
जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले जिल्लाका ६ वटा सेवा केन्द्र र ७ वटा उपसेवा केन्द्र मार्फ सेवा पुर्याएको छ भने जिल्ला पशुसेवा कार्यालयले ६ वटा सेवाकेन्द्र र १० वटा उपसेवा केन्द्र मार्फ सेवा पुर्याइरहेका छन् ।
देशकै मध्य भागमा अवस्थित यस मकवानपुर जिल्लाको नामकरण सेनवंशी प्रतापी राजा मुकुन्द सेनको नाम दर्शाउने गरी मुकुन्दपुर राखिएको र कालान्तरमा मुकुन्दपुर अपभ्रंश हुंदै मकवानपुर भएको हो भन्ने जनश्रुति यहाँ प्रचलित छ । यो जिल्ला कुनै बेला मेची-महाकालीलाई राजधानीसंग जोड्ने रुपमा लिइन्थ्यो भनेअहिले पृथ्वी राजमार्ग निर्माणले केही ओझेलमा पर्न गएको छ ।
उत्तरतर्फ करिव ६६ कि.मि. लामो महाभारत श्रृंखला र दक्षिणतर्फकरिव ९२ कि.मि. लामो चुरे पर्वत (सिवालिक पहाड) को काखमा यो जिल्ला अवस्थित छ । राजधानी प्रवेशको मुख्य मार्गको रुपमा परिचित यो जिल्ला राजधानी काठमाडौं र ऐतिहासिक जिल्ला ललितपुरसंग सीमावद्ध भएर रहेको छ । त्रिभुवन राजपथ र महेन्द्र राजमार्गको निर्माणले यस जिल्लाबाट देशको पूर्व तथा पश्चिम आवागमनलाई अत्यन्त सहज तुल्याएको छ । यस जिल्लाको सदरमुकाम हेटौंडाबाट फाखेल-हुमानेभञ्ज्याङ्ग-फर्पिङ्ग हुंदै छोटो समयमै काठमाडौं पुग्ने वैकल्पिक मार्ग पनि निर्माण भएको छ ।
यो जिल्ला देशकै तेस्रो ठूलो औद्योगिक जिल्ला मध्येमा पर्दछ । यहां थुप्रै प्राकृतिक मनोरम स्थलहरु रहेका छन् । शान्त शीतल वातावरणले जो कोहीको मन जित्न सक्दछ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र पर्सा वन्यजन्तु आरक्षले पनि यस जिल्लाको केही भूभाग ओगटेको छ । सेन वंशीय राजाहरुको दरबार मकवानपुरगढी (बडा महाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाहको ससुराली पनि), सामारिक दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थान चिसापानी गढी, पर्यटकीय स्थल शहीद स्मारक, लालीगुरांस र सुनगाभाका प्राकृतिक संग्रहालयहरुले यस जिल्लाको सौन्दर्य अझ बढाएको छ ।
जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्टभुमि
यस जिल्लाको सामाजिक, धार्मिक, सांस्कृतिक र आर्थिक पक्षको व्यवस्थितढंगबाट ऐतिहासिक अध्ययन भएको पाइन्न । किंवदन्ती र फाटफुट निस्केका लेखहरु अध्ययन गर्ने हो भने महाभारतकालदेखि नै यो जिल्ला विभिन्न प्रसंगमा आउने गरेको छ । वनबासको क्रममा पा“च पाण्डवहरु यस जिल्लामा आइपुगेका र भीमसेनले हेडम्बा राक्षस मारेको र उसैको नामबाट हेटौंडा नामकरण भएको भन्ने जनश्रुति प्रचलित छ । हेडम्बा राक्षसकी बहिनी भूटनीस“ग भीमसेनको विवाह भई घटोत्कच छोरा जन्मेको र उनै भूटनीको नामबाट हेटौंडाको प्रसिद्ध मन्दिर भूटनदेवी स्थापना गरिएको पनि जनश्रुति छ ।
यस जिल्लामा आदिवासी जनजातिको रुपमा रहेका र्राई (दनुवार) जातिहरु दक्षिण पूर्वी बाग्मती नदी किनारको आसपास तीन चार हजार वर्षअघिदेखि नै बसोबास गर्ने गरेको र फापरवारी गाविस वडा नं. १ झुरझुरे उनीहरुको राजधानी रहेको बताइन्छ । त्यसैगरी बेतिनी गाविसमा तामाङ्ग जातिहरुको घिसिङ्ग राजाको दरबार थियो भन्ने मान्यता र हाल यस जिल्लामा ५० प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको तामाङ्ग जातिहरुको बाहुल्य त्यसको सवुत हुन सक्दछ । मल्लकालीन राजा नरेन्द्रदेव राजा हुन् भन्ने एक मात्र प्रमाण चित्लाङ्ग गाविसमा फेला पर्नु जस्ता घटनाक्रमले मकवानपुर जिल्लाको ऐतिहासिक पक्ष समृद्ध रहेको विश्वास गर्न सकिन्छ । अशोक सम्राट नेपालको भ्रमणमा आउँदा, चिनो स्वरुप स्थापना गरिएको अशोक चैत्य, शिवालयहरु, पालुङ्ग र बज्रबाराही क्षेत्रमा फेला पारिएका विभिन्न प्राचीन औजार, मूर्ति, गोपाल तथा महिषपाल वंशीहरुका सन्ततिका रुपमा रहेका गोपाली जाति आदिले मकवानपुर जिल्ला प्राचीनकालदेखि नै एउटा महत्वपूर्ण क्षेत्रको रुपमा रहेको पुष्टि गर्दछ ।
भौगोलिक अवस्थिति
मकवानपुर जिल्ला पूर्व पश्चिम लम्बिएर रहेको छ । पूर्व साघुरो हुँदै पश्चिम तर्फबेलुन फुलेझै फुकेको आकारमा छ । विश्व भूगोलको ८४० ४१' देखि ८५० ३१' पूर्वी देशान्तरसम्म र २७० १०' देखि २७० ४०' उत्तरी अक्षांशको बीच भागमा अवस्थित यो जिल्ला २४२६ वर्ग किमि क्षेत्रफलमा फैलिएर रहेको छ । यस जिल्लाले नेपाल अधिराज्यको कूल क्षेत्रफलको १.६५५ भाग ओगटेको छ ।
नौ जिल्लाहरुसंग सीमावद्ध भएर रहेको यस जिल्लाको पूर्वमा काभ्रे र सिन्धुली जिल्लाहरु पर्दछन् भने पश्चिमतर्फचितवन र धादिङ्ग जिल्लाहरु रहेका छन् । त्यसैगरी उत्तर काठमाण्डौं र ललितपुरहरु पर्दछन् भने दक्षिणतर्फ पर्सा, बारा र रौतहट जिल्लाहरु रहेका छन् ।
क्षेत्रफलको दृष्टिकोणले यस जिल्लाको सबैभन्दा ठूलो गाविस मनहरी हो । यस गाविसको क्षेत्रफल २५६.५७ बर्ग किमि छ । सबैभन्दा सानो गाविस कोगटे हो र यसको क्षेत्रफल १०.३५ वर्ग किमि मात्र रहेको छ । जनघनत्वको आधारमा सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको गाविस पदमपोखरी हो भने सबैभन्दा कम जनघनत्व भएको गाविस मनहरी हो।
राजनीतिक विभाजन
मकवानपुर जिल्ला नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अर्न्तर्गत नारायणी अञ्चलमा पर्दछ । यस जिल्लाको सदरमुकाम हेटौंडा हो । २०४३ सालमा हेटौंडालाई सदरमुकाम बनाइएको हो । यस पूर्व भीमफेदी यस जिल्लाको सदरमुकाम थियो । मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको क्षेत्रीय सदरमुकामको रुपमा यसलाई विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ र क्षेत्रीयस्तरका कार्यालयहरु यहा स्थानान्तरण हुने क्रम बढ्दो छ । प्रशासकीय दृष्टिले यस जिल्लालाई देहाय बमोजिम निर्वाचन क्षेत्र, इलाका, गाउविकास समिति र नगरपालिकामा विभाजन गरिएको छ ।
